Settings and search
Raport z badań nad recepcją Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas drugiej wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej
Raport z 2025 roku
Badanie stanowi część międzynarodowego projektu poświęconego sposobom przedstawiania pomocy udzielanej Żydom podczas Zagłady oraz odbiorowi takich narracji.
Z raportu wynika, że Muzeum w Markowej skutecznie komunikuje swoją główną narrację i buduje silny przekaz poświęcony pomocy udzielanej Żydom podczas Zagłady. Uczestnicy badania zgodnie postrzegali Muzeum przede wszystkim jako opowieść o rodzinie Ulmów i innych Polakach pomagających Żydom podczas okupacji niemieckiej. W powszechnym odbiorze wystawa ma wyraźnie heroiczny charakter, eksponujący postawy odwagi i poświęcenia.
Odbiór wystawy był inny wśród polskich i zagranicznych studentów. Uczestnicy międzynarodowi częściej zwracali uwagę na dominację polskiej perspektywy oraz niedostateczną obecność doświadczeń Żydów i innych grup zamieszkujących region. Polscy uczestnicy byli mniej krytyczni wobec takiej konstrukcji narracji, choć również dostrzegali jej selektywny charakter.
Badani zauważali, że ekspozycja skupia się przede wszystkim na pozytywnych przykładach pomocy udzielanej Żydom. Zagraniczni uczestnicy częściej wskazywali na ryzyko nadmiernych uogólnień dotyczących postaw Polaków, natomiast część studentów z Niemiec zwracała uwagę na jednoznacznie negatywny obraz Niemców prezentowany na wystawie.
W obszarze wizualnym wystawa została oceniona pozytywnie. Badani doceniali nowoczesny, minimalistyczny charakter ekspozycji, jej symbolikę oraz atmosferę. Szczególne zainteresowanie wzbudzały elementy interaktywne, w tym prezentacje dotyczące kryjówek wykorzystywanych przez Żydów na Podkarpaciu. Część osób wskazywała na brak bardziej immersyjnych i rekonstrukcyjnych form ekspozycji, które pozwalałyby silniej wczuć się w doświadczenia osób ukrywających się podczas wojny.
Metodologia:
Badanie jakościowe realizowane w trzech etapach:
- indywidualne wywiady pogłębione (IDI) przed wizytami w muzeach (online)
- wywiady grupowe (diady, triady, mini-FGI) bezpośrednio po wizycie w muzeum
- wywiady grupowe (FGI) miesiąc po wizycie w muzeum (online)
W badaniu uczestniczyli polscy i międzynarodowi studenci z Krakowa, Rzeszowa i Berlina należący do pokolenia Z (osoby urodzone w 1997 r. lub później).