Settings and search
Instytucje kultury z woj. mazowieckiego w okresie pandemii
Raport z 2021 roku
Raport przedstawia analizę funkcjonowania instytucji kultury z województwa mazowieckiego w warunkach pandemii COVID-19 po 12 marca 2020 r. Obejmuje on zmiany organizacyjne, programowe oraz finansowe, jakie zaszły w bibliotekach, domach i ośrodkach kultury, muzeach oraz innych instytucjach sektora publicznej kultury.
Szczególny nacisk położono na proces adaptacji do warunków ograniczonej działalności stacjonarnej oraz konieczność przejścia do działań zdalnych i hybrydowych. Analiza dotyczy także zróżnicowania kompetencji cyfrowych instytucji, ich zdolności do utrzymania relacji z odbiorcami oraz konsekwencji kryzysu dla stabilności finansowej i współpracy międzyinstytucjonalnej.
Raport ma charakter diagnostyczny, lecz poza opisem stanu faktycznego formułuje wnioski dotyczące przyszłych kierunków rozwoju instytucji kultury, w szczególności w zakresie digitalizacji, elastyczności zarządzania oraz wzmacniania funkcji społecznych kultury lokalnej.
Wybrane wyniki:
- Pandemia doprowadziła do gwałtownego przyspieszenia procesów cyfryzacji instytucji kultury, jednak poziom adaptacji był silnie zróżnicowany – od podmiotów zaawansowanych cyfrowo po instytucje niemal całkowicie wyłączone z działalności online.
- Największym problemem okazał się brak kompetencji cyfrowych oraz infrastruktury technicznej, co ograniczało możliwość tworzenia stabilnej oferty online.
- Instytucje podejmowały działania zastępcze (media społecznościowe, transmisje, materiały edukacyjne), jednak często miały one charakter ad hoc i nie stanowiły spójnej strategii programowej.
- W wielu przypadkach nastąpiło czasowe ograniczenie lub zawieszenie działalności, szczególnie w instytucjach o mniejszym zapleczu kadrowym i finansowym.
- Kryzys uwidocznił silne uzależnienie sektora kultury od finansowania publicznego oraz spadek znaczenia przychodów własnych, w tym z działalności edukacyjnej i komercyjnej.
- Struktura finansowania uległa destabilizacji: część instytucji odnotowała spadek wpływów, inne korzystały z dodatkowego wsparcia (programy pomocowe, zwiększone dotacje organizatorów).
- W obszarze współpracy międzyinstytucjonalnej wyniki były niejednoznaczne – część instytucji wskazywała na jej intensyfikację, jednak znaczna grupa nie odnotowała istotnych zmian.
- Pandemia przyspieszyła rozwój kompetencji organizacyjnych i cyfrowych, jednocześnie ujawniając trwałe deficyty w zakresie zarządzania zmianą i planowania długoterminowego.
- Utrwaleniu uległ model działań hybrydowych, jednak jego wdrażanie miało charakter nierównomierny i zależało od zasobów instytucji.
- Wnioski końcowe wskazują na konieczność wzmocnienia funkcji więziotwórczej instytucji kultury oraz rozwijania ich roli jako podmiotów aktywnie reagujących na wyzwania społeczne.
Metodologia:
Badanie miało charakter triangulacyjny i łączyło trzy uzupełniające się podejścia badawcze:
- analizę desk research (strony internetowe instytucji, media społecznościowe, BIP, materiały organizatorów),
- badanie ankietowe CAWI przeprowadzone wśród 240 instytucji kultury z woj. mazowieckiego (kadry zarządzającej),
- 21 pogłębionych wywiadów indywidualnych (IDI) z dyrektorami instytucji o zróżnicowanym profilu i skali działania.
Zastosowane podejście pozwoliło na uchwycenie zarówno ogólnych trendów systemowych, jak i jakościowych doświadczeń instytucji różnego typu oraz zróżnicowania terytorialnego.
