Raport z badania świadomości potrzeby i zakresu realizacji działań popularyzatorskich dotyczących dziedzictwa archeologicznego wśród środowisk archeologicznych

Data publikacji: 24.08.2026
Autor: TEMBOLab Magdalena Urbańska na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa
Średni czas czytania 2 minuty
drukuj

Raport z 2021 roku

Raport przedstawia wyniki ogólnopolskiego badania poświęconego postawom archeologów wobec popularyzacji wiedzy o archeologii i dziedzictwie archeologicznym. Celem projektu było rozpoznanie stopnia zaangażowania środowiska archeologicznego w działania edukacyjne i popularyzatorskie, identyfikacja stosowanych metod upowszechniania wiedzy oraz poznanie opinii dotyczących odpowiedzialności za ochronę i promocję dziedzictwa archeologicznego.

Wybrane wyniki:

  • 85% badanych wyraziło opinię, że wiedza o archeologii nie jest w Polsce upowszechniana w wystarczającym stopniu. Wśród przyczyn wskazywano m.in.: niski poziom społecznej wiedzy o archeologii, hermetyczność samego środowiska, niewystarczającą obecność tej tematyki w edukacji szkolnej oraz brak odpowiednich środków finansowych przeznaczanych na działania popularyzatorskie.
  • Środowisko archeologiczne dostrzega potrzebę popularyzowania wiedzy o archeologii – aż 93% badanych deklaruje poczucie odpowiedzialności za upowszechnianie wiedzy dotyczącej stanowisk, które bada lub którymi się interesuje, a 90% czuje się zobowiązanych do przekazywania ogólnej wiedzy o dziedzictwie archeologicznym i zasadach jego ochrony.
  • Wiedzę o archeologii i dziedzictwie archeologicznym popularyzuje 85% badanych. Najczęściej prezentowane są wyniki własnych badań, znaczenie dziedzictwa archeologicznego, archeologia jako dyscyplina naukowa oraz zagadnienia związane z ochroną zabytków archeologicznych.
  • Do najważniejszych kanałów komunikacji należą media społecznościowe, współpraca z lokalnymi instytucjami, działalność edukacyjna, wykłady, warsztaty, wystawy oraz wydarzenia plenerowe.
  • Zwrócono uwagę na potencjał nowych technologii, takich jak wirtualna rzeczywistość (VR), które umożliwiają prezentowanie dziedzictwa bez ingerowania w autentyczne zabytki.
  • Większość respondentów (73%) deklaruje, że może liczyć na wsparcie własnych instytucji w działaniach popularyzatorskich, jednak często mają one charakter doraźny i spontaniczny, a nie strategiczny.

Metodologia:
Badanie ilościowe techniką mieszaną CATI i CAWI na próbie 279 osób zatrudnionych na stanowisku archeologa lub prowadzących działalność gospodarczą w zakresie prac archeologicznych.

Próba stanowiła około 31% populacji zawodowych archeologów w Polsce.