Ustawienia i wyszukiwarka
Nastoletni chłopacy o dyskryminacji i swojej codzienności. Wskazówki dla edukacji równościowej
Raport z 2023 roku
Raport prezentuje wyniki jakościowego badania poświęconego doświadczeniom nastoletnich chłopaków związanym z dyskryminacją, przemocą rówieśniczą oraz codziennym funkcjonowaniem w środowisku szkolnym i społecznym. Celem badania było zrozumienie sposobów myślenia i działania chłopaków w wieku 14–16 lat oraz wypracowanie rekomendacji dla edukacji równościowej i antydyskryminacyjnej skierowanej do tej grupy.
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest znaczenie kategorii siły w sposobie postrzegania siebie i innych. Badani deklarują, że chcą być niezależni, samodzielni, odporni psychicznie. Siła wiąże się dla nich z osiąganiem sukcesów, sprawnością fizyczną, samodyscypliną oraz umiejętnością radzenia sobie z przeciwnościami. Jednocześnie „słabość” często bywa traktowana jako przesłanka do wykluczania, wyśmiewania i przemocy rówieśniczej.
Raport pokazuje, że przemoc psychiczna jest w środowisku chłopaków bardzo rozpowszechniona, choć często pozostaje nierozpoznana. Respondenci bez trudu identyfikują przemoc fizyczną, natomiast znacznie rzadziej zauważają zjawiska takie jak wykluczenie społeczne, ośmieszanie, poniżanie czy długotrwałe nękanie. Szczególnie ważną rolę odgrywają tzw. „ostre żarty”, które funkcjonują jako element grupowej normy i często stanowią punkt wyjścia dla zachowań dyskryminacyjnych.
Ważnym obszarem diagnozy są emocje i zdrowie psychiczne. Chłopacy deklarują dużą potrzebę kontroli nad emocjami, lecz jednocześnie nie posiadają narzędzi pozwalających skutecznie je rozpoznawać i regulować. Trudne emocje są postrzegane jako oznaka słabości, co utrudnia szukanie wsparcia. Badani nie ufają szkolnym psychologom i pedagogom, rzadko traktując ich jako osoby, do których można zwrócić się w sytuacji kryzysowej.
Raport zawiera rozbudowany zestaw rekomendacji dotyczących edukacji równościowej. Autorki wskazują, że skuteczne działania powinny wzmacniać istniejące zasoby chłopaków, rozwijać umiejętność rozpoznawania przemocy psychicznej, uczyć regulacji emocji oraz budować zdolność funkcjonowania w świecie różnorodności. Kluczowe znaczenie przypisano tworzeniu relacji opartych na zaufaniu, wspieraniu dialogu oraz rozwijaniu kompetencji zarówno młodzieży, jak i całego środowiska szkolnego.
Metodologia:
Jakościowe studium trzech grup chłopaków w wieku 14-16 lat, z dużego, średniego i małego miasta. W każdym mieście zrealizowano:
- wywiad grupowy (FGI) z chłopakami;
- 5-6 wywiadów indywidualnych (IDI) z chłopakami;
- 2 wywiady indywidualne (IDI) z nauczycielami i innymi dorosłymi określonymi jako „eksperci codzienności chłopaków”.
Proces badawczy był powiązany z warsztatami antyprzemocowymi realizowanymi metodą Sztama, stworzoną przez Fundację HerStory.
