Transformacja ustrojowa jest dla Polaków ważnym doświadczeniem historycznym, ale narracja wokół niej pozostaje niejednoznaczna i podatna na polityczne podziały. Raport pokazuje zarówno potencjał tej rocznicy jako symbolu wolności i demokracji, jak i trudności związane z budowaniem wokół niej wspólnotowej pamięci – podkreślają autorzy raportu z Narodowego Centrum Kultury. 

Z analizy mediów wynika, że zainteresowanie rocznicą 4 czerwca pozostaje relatywnie niewielkie. W badanym okresie jedynie 26 spośród 245 analizowanych wydań gazet i czasopism zawierało wzmianki o rocznicy, a tylko cztery artykuły trafiły na strony tytułowe. W internecie odnotowano ponad 13 tys. wzmianek dotyczących wydarzeń z 1989 roku, jednak skala zainteresowania była znacząco niższa niż w przypadku innych rocznic historycznych, takich jak Święto Niepodległości czy rocznica Powstania Warszawskiego. 

Jednocześnie raport pokazuje, że tam, gdzie rocznica jest obecna, najczęściej przywołuje takie wartości, jak wolność, demokracja, solidarność czy społeczeństwo obywatelskie. Dominujące emocje w dyskusjach internetowych to duma, nostalgia i entuzjazm, choć równie wyraźnie obecne są poczucie podziału oraz polityczne napięcia. 

Autorzy raportu zwracają uwagę, że pamięć o 4 czerwca często jest łączona ze współczesnymi sporami politycznymi. Szczególnie widoczne było to w mediach społecznościowych, gdzie największe zaangażowanie generowały treści odnoszące rocznicę do aktualnych wydarzeń politycznych i kampanii wyborczych. 

Badacze zauważają również, że brak silnie zakorzenionych praktyk upamiętniania sprawia, iż rocznica pozostaje bardziej symbolem dyskusji o demokracji niż wspólnym doświadczeniem społecznym. 

Metodologia:  

• analiza prasy drukowanej i treści internetowych 

• sondaż metodą CATI na próbie 1000 dorosłych Polaków 

• wywiady fokusowe (8 FGI) prowadzone w grupach zróżnicowanych ze względu na wiek, wielkość miejscowości zamieszkania oraz stosunek do rządu (zwolennicy i przeciwnicy)