Ustawienia i wyszukiwarka
Być artystą cyfrowym w Polsce. Edukacja i formowanie kompetencji artystycznych
Raport z 2026 roku
Czy polska akademia sztuki nadąża za cyfrową rewolucją? Co sprawia, że młodzi twórcy i twórczynie porzucają uczelniane sale na rzecz YouTube’a i prywatnych kursów? I dlaczego artystki i artyści cyfrowi muszą czasem wychodzić do piekarni, żeby porozmawiać z człowiekiem? To tylko kilka przykładów pytań, na które odpowiada raport.
Wybrane wyniki:
-
Jednym z odkryć badania jest stosunek polskich artystów i artystek cyfrowych do formalnej edukacji. Niewielu z nich ukończyło studia artystyczne. Większość wybrała własną drogę – tutoriale na YouTube, kursy na Skillshare, zloty środowiska gamedevowego, naukę od praktyków. Akademia jest użyteczna, daje podstawy kompozycji, koloru, perspektywy, ale jest też zbyt wolna czy daleka od rzeczywistości rynkowej. Studenci i wykładowcy widzą to inaczej. Ci pierwsi cenią uczelnię za dostęp do sprzętu i kierunek, w którym warto podążać. Ci drudzy wierzą, że akademia kształtuje coś więcej niż umiejętności – kształtuje wrażliwość.
-
Raport przedstawia typologię studentów kierunków artystycznych z perspektywy wykładowców. Głównym kryterium różnicującym był stosunek studentów do cyfrowych rozwiązań w sztuce. Manualni tradycjonaliści bronią farby i gliny, traktując technologię z dystansem, czasem z lękiem. Flirtujący z technologią z ciekawością eksperymentują z nowymi narzędziami, nie porzucając jednak analogowego warsztatu. Są elastyczni, otwarci, nie uzależnieni od jednego medium. Radykalni eksperymentatorzy zanurzeni są w cyfrowym świecie od dzieciństwa – bywa, że już w trakcie studiów zarabiają jako artyści, ale zdarza im się zapominać o idei na rzecz narzędzia.
-
W badaniu pytano także o korzystanie z AI. Artyści używają jej jako encyklopedii, inspiracji, narzędzia do szkicowania koncepcji, generatora pomysłów na kolory i kompozycje. Jednocześnie boją się, że odbierze im pracę przy prostszych zleceniach np. ilustracjach, okładkach, grafikach użytkowych. Wykładowcy z kolei mają inne wyzwania – np. trudno im wykryć, kiedy student użył AI do stworzenia pracy. Co to oznacza dla oceny projektu, dla autorstwa, dla idei dyplomu? To pytania, na które polska akademia nie ma jeszcze odpowiedzi.
-
Raport wskazuje na realne wyzwania: brak regulacji prawnych chroniących twórców cyfrowych, niedofinansowanie uczelni, zbyt wolne tempo zmian w programach nauczania. Ale są też powody do optymizmu – młodsza kadra akademicka, która sama wychowała się na narzędziach cyfrowych, coraz śmielej modernizuje polskie akademie od środka.
Metodologia:
-
I etap: desk research + indywidualne wywiady pogłębione (IDI) z naukowcami z renomowanych uczelni, reprezentantami wiodących firm technologicznych, a także artystami specjalizującymi się w sztuce cyfrowej.
-
II etap: indywidualne wywiady pogłębione (IDI) ze studentami i wykładowcami kierunków artystycznych oraz artystami cyfrowymi.