Pod koniec 2024 roku zrealizowane zostało ogólnopolskie badanie uczestnictwa w kulturze – nazywane kontekstowym. Jego inicjatorem i pomysłodawcą jest prof. Marek Krajewski wraz z zespołem: prof. Iwoną Kurz, dr hab. Mikołajem Lewickim i dr. Maciejem Frąckowiakiem.

Badania polegały na próbie odtworzenia czynności podejmowanych poprzedniego dnia przez osoby ankietowane. Pomiar zrealizowano dwukrotnie: raz dotyczył dnia powszedniego, raz weekendu. Sondaż zrealizowano na panelu, techniką CAWI na reprezentatywnej dla Polski próbie 1026 osób. Celem było określenie w jaki sposób aktywności kulturalne zakorzenione są w innych codziennych czynnościach. Poza badaniami sondażowymi zrealizowano uzupełniające badania fokusowe wśród trzech grup: młodych twórców i organizatorów kultury, lokalnych działaczy i działaczek oraz decydentów w zakresie kultury.

Wstępne wnioski z badania został zaprezentowane podczas sesji otwierającej współKongres Kultury w 2025 roku. W kolejnych miesiącach na zlecenie NCK szersze grono badaczy i badaczek pracowało nad pogłębionymi analizami zgromadzonego materiału ilościowego i jakościowego. Wybrane wyniki zostały już przedstawione w czasopiśmie Notes Na 6 Tygodni a teraz udostępniamy pełny raport z najważniejszymi tezami i autorskimi opracowaniami zebranych danych. Oprócz wyżej wymienionych ekspertów, autorami tekstów są prof. Mirosław Filiciak, dr Katarzyna Plebańczyk oraz Zuzanna Maciejczak-Kwiatkowska i Grażyna Pol.

Wyniki wskazują, że badane osoby są bardzo aktywne kulturalnie, ale uczestnicząc w kulturze rzadko korzystają z oferty instytucji kultury. Codzienne uczestnictwo w kulturze: oglądanie, słuchanie, czytanie, przeglądanie, często towarzyszy czynnościom instrumentalnym: codziennym obowiązkom, zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych, opiece nad innymi czy pracy.

Z raportu wynika, że aktywności kulturalne są silnie zapośredniczone przez usieciowione media; często posiadają rolę separującą, a nie uspołeczniającą.

Jak piszą redaktorzy we wstępie: „większość osób pozostaje zatem aktywna, ale zarazem nieobecna – w pewnym sensie podwójnie: odseparowana od otoczenia ludzkiego w wyniku aktywności podejmowanych samotniczo, niejako za ścianą swoich indywidualnych wyborów, i jednocześnie nieskłonna do tego, by te aktywności podejmować wspólnie, zwłaszcza za pośrednictwem instytucji, co oznacza też nieobecność w sferze publicznej.”

Wobec tego stanu rzeczy ważne jest przemyślenie zmieniających się ról instytucji, kierunków ich rozwoju oraz sposobów wzmacniania. Jak głosi bowiem główna teza raportu, instytucje kultury są niezwykle istotnym elementem ekosystemu uczestnictwa w kulturze, a ich wspieranie oraz wzmacnianie ich publicznego charakteru stanowi warunek istnienia harmonijnie rozwijających się zbiorowości.

Z raportu dowiecie się szczegółowo:

• jak ludzie korzystają z kultury na co dzień (gdzie, w jakich porach, w obrębie jakich czynności; czy samotniczo czy też z innymi, za pomocą jakich urządzeń),
• co różnicuje korzystanie z kultury (jakiego rodzaju zmienne socjo-demograficzne są tutaj istotne),
• jaka jest pozycja oferty instytucji kultury w strukturze aktywności kulturalnych podejmowanych przez jednostki.

Zachęcamy do zapoznania się z raportem!