Settings and search
Nauka na rzecz kultury. Kultura na rzecz nauki
19 lutego obchodzimy Dzień Nauki Polskiej – święto ustanowione dla uhonorowania jednego z największych umysłów w historii, Mikołaja Kopernika, urodzonego właśnie tego dnia w 1473 roku. To dobry moment, by zastanowić się, czym jest nauka dla kultury i czym kultura jest dla nauki. Czy te dwa światy – laboratorium i scena, biblioteka i eksperyment, hipoteza i opowieść – mają ze sobą coś wspólnego? Więcej niż mogłoby się wydawać.
Kultura od zawsze fascynowała badaczy – historyków, antropologów, socjologów, filozofów. Dziś pytania o to, jak uczestniczymy w kulturze, co czytamy, czy chodzimy do teatru, jakie znaczenie ma muzeum w życiu lokalnej społeczności, stały się przedmiotem rygorystycznych analiz naukowych. Dane, metody statystyczne, podejścia jakościowe – wszystkie narzędzia nauki trafiają do rąk tych, którzy chcą zrozumieć, czym kultura jest dla współczesnego człowieka.
To nie przypadek, że Mikołaj Kopernik, patron dzisiejszego święta, był postacią, która przekroczyła granice dyscyplin. Astronom, matematyk, lekarz, ekonomista, kanonik. Jego heliocentryczna teoria zrewolucjonizowała nie tylko astronomię, ale cały sposób myślenia o miejscu człowieka w kosmosie. Nauka zawsze była częścią kultury i odwrotnie. Warto przypomnieć, że NCK uczciło 550. rocznicę urodzin astronoma tomem jubileuszowym „Mikołaj Kopernik – życie, myśl, dziedzictwo”, który przybliża jego biografię oraz mniej znane oblicza jego działalności.
Do końca lutego w naszym sklepie online wybrane publikacje dostępne są w promocji –30%.
NCK i badania kultury
Narodowe Centrum Kultury od lat łączy misję kulturalną z rzetelną pracą badawczą. Dział Badań i Analiz prowadzi systematyczne projekty, które dostarczają wiedzy o kondycji kultury w Polsce – o tym, kto i jak w niej uczestniczy, co jest dla Polaków ważne, gdzie są bariery dostępu, a gdzie potencjał do działania.
Flagowym projektem jest coroczne badanie uczestnictwa w kulturze – jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o aktywności kulturalnej Polek i Polaków. Jego wyniki pomagają instytucjom kultury, samorządom i decydentom podejmować trafniejsze decyzje. Uzupełnieniem jest stale aktualizowana baza raportów, która gromadzi wyniki badań prowadzonych przez instytucje. Baza jest dostępna dla każdego, kto chce oprzeć swoją pracę na rzetelnych danych.
Szczególną rolę odgrywa Narodowe Obserwatorium Kultury – sieć łącząca podmioty zajmujące się badaniami kultury w Polsce. Integruje instytucje, akademików, organizacje pozarządowe, firmy badawcze oraz odbiorców wyników badań. To nie tylko platforma wymiany wiedzy, ale przestrzeń realnej współpracy między nauką a praktyką kulturalną. Już niedługo, w dniach 16-17 kwietnia, odbędzie się II Forum Nok we Wrocławiu.
Rocznik Kultury Polskiej
Każdego roku NCK publikuje Rocznik Kultury Polskiej – wydawnictwo, które wyznacza kierunki myślenia o kulturze w Polsce. Ubiegłoroczna edycja poświęcona była w całości zrównoważonemu rozwojowi w kulturze. To temat pilny i złożony: jak sektor kultury może odpowiadać na wyzwania środowiskowe, jak instytucje zmieniają swoje praktyki, gdzie leży odpowiedzialność artystów, menadżerów kultury i odbiorców?
Rocznik Kultury Polskiej 2025 to efekt dialogu wielu środowisk – po raz pierwszy w historii tej publikacji zastosowano procedurę open call, otwierając ją na głosy instytucji, fundacji, podmiotów prywatnych i niezależnych ekspertów. Artykuły zgrupowano wokół sześciu perspektyw: stanu obecnego, twórczości, turystyki kulturalnej, finansowania, działań konkretnych instytucji oraz case studies miast ubiegających się o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Rocznik można pobrać bezpłatnie – to wyraz przekonania, że wiedza o kulturze powinna być dostępna dla wszystkich.
„Kultura Współczesna” – nauka w dialogu z teraźniejszością
Od 1993 roku wydawany jest nieprzerwanie kwartalnik naukowy „Kultura Współczesna”, najpierw przez Instytut Kultury, a od 2003 roku przez Narodowe Centrum Kultury. Jest to jedno z nielicznych pism naukowych podejmujących problematykę kultury tak kompleksowo i odważnie. Forum Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego, przestrzeń dla teorii i analizy, dla głosów z kraju i zagranicy.
Najnowszy numer „Bio-tech-med” idealnie wpisuje się ducha Dnia Nauki Polskiej. Jego tematem jest gwałtowna i nieprzewidywalna rewolucja bio-tech-med. i jej konsekwencje dla kultury, tożsamości i człowieczeństwa. Autorzy stawiają pytania, które nie dają spokoju: czy to my adaptujemy nowe technologie do naszych potrzeb, czy coraz częściej sami się do nich dostosowujemy? Co dzieje się z naszą tożsamością na przecięciu afordancji technologicznych i norm kulturowych? Jak korporacje technologiczne przechwytują ludzkie emocje i doświadczenia? To refleksja w najlepszym wydaniu – odważna, interdyscyplinarna, aktualna.
Nauka o kulturze – po co i dla kogo?
Dzień Nauki Polskiej to okazja, by przypomnieć sobie, że nauka nie jest oderwana od codziennego życia. Badania nad kulturą mają konkretne konsekwencje: pomagają lepiej rozdzielać środki publiczne, projektować programy edukacyjne, rozumieć zmiany społeczne, wspierać twórców i animatorów kultury. Nauka o kulturze służy kulturze i ludziom, którzy ją tworzą oraz w niej uczestniczą.
W Narodowym Centrum Kultury wierzymy, że rzetelna wiedza jest fundamentem dobrej polityki kulturalnej. Dlatego badamy, analizujemy, publikujemy i dzielimy się wynikami. Dlatego budujemy sieci współpracy między naukowcami a praktykami. I dlatego, z okazji Dnia Nauki Polskiej, chcemy podziękować wszystkim badaczom i badaczkom, ekspertom i ekspertkom, partnerom instytucjonalnym, którzy razem z nami pracują na rzecz lepszego rozumienia kultury.
Nauka i kultura to nie dwa odrębne światy. To dwie strony tego samego medalu0 ciekawości, która każe nam pytać, rozumieć i tworzyć.
