Danuta Konwicka była graficzką i ilustratorką książek, absolwentką Wydziału Grafiki warszawskiej ASP. Dyplom z grafiki artystycznej uzyskała w pracowni jednego z najwybitniejszych polskich grafików i rysowników XX wieku – Tadeusza Kulisiewicza – w 1952 roku. Współpracowała z czasopismami dla dzieci, jak „Świerszczyk” i „Miś”, czy z magazynami satyrycznymi dla dorosłych, jak „Szpilki”. Przez blisko 50 lat działalności artystycznej zilustrowała około 30 książek dla dzieci – niemal wszystkie z nich obejrzymy na wystawie w Domu Liter. Była również jedną z artystek, których ilustracje wykorzystywało w swoich książkach, ale również na swoich świątecznych kartach pocztowych Biuro Wydawnicze „Ruch”, tuż obok prac takich postaci jak Maria Uszacka, Leonia Janecka, Anna Gosławska-Lipińska (Ha-Ga), Jan Marcin Szancer, Józef Wilkoń czy Bohdan Butenko. Część z nich obejrzymy na ekspozycji przy ulicy Podwale 15 w Bydgoszczy.

W festiwalowy piątek 26 czerwca czeka nas szereg fascynujących spotkań autorskich. Zaczniemy od spotkania z Kasprem Bajonem, pisarzem, poetą, reżyserem filmowym i scenarzystą takich m.in. filmów jak „Rojst”, „Wielka woda” czy „Heweliusz”. Porozmawiamy o jego najnowszej książce „Poznań kolonialny: rodzinna historia z Tanzanią w tle”.

Poznań będzie zresztą stanowił pewną nieoficjalną oś tegorocznego festiwalu: również w Poznaniu, w 1930 roku, urodziła się Danuta Konwicka, ponadto patronką tegorocznej edycji będzie Krystyna Miłobędzka, jedna z największych polskich poetek, nazywana „Królową Krystyną”, która odeszła 17 kwietnia 2025 roku. Urodziła się w 1932 w Margoninie k. Chodzieży, a mieszkała w podpoznańskim Puszczykowie. Publikowała tomy wierszy bardzo rzadko i pozostawała przez lata na marginesie życia literackiego, aż do lat 90. Wtedy nagle jej twórczość wyszła z cienia, a młodzi zobaczyli w niej patronkę nowej poezji. Festiwal zakończy natomiast niedzielne spotkanie z Maciejem Płazą i jego najnowszą, monumentalną powieścią „Kasperl i Margit”. To rozpięty na trzy dekady, misternie skonstruowany melodramat i zarazem komedia łotrzykowska pełna XX-wiecznego życia i poznańskiej gwary. Ukazuje panoramę epoki w jej nieustannym fermencie: od Wielkiej Wojny, przez powstanie wielkopolskie, po narodziny nazizmu.

Wracając jednak do festiwalowego piątku. Tego dnia – 26 czerwca – czeka nas również m.in. spotkanie z laureatem Paszportu „Polityki” za 2025 rok Stanisławem Łubieńskim i jego książką „Drugie życie Czarnego kota”. Rozmowę tę poprowadzi Adam Wajrak, z którym czeka nas również w piątek tradycyjny już festiwalowy spacer przyrodniczy. Tego dnia posłuchamy też rozmów z m.in. Mikołajem Trzaską, Markiem Bieńczykiem, Wojciechem Bonowiczem czy Julią Fiedorczuk. A na deser monodram „Jadwiga” – poruszający spektakl w reżyserii Anny Gryszkówny z Agnieszką Przepiórską w roli głównej. Przedstawienie jest inspirowane książką Justyny Sobolewskiej i opowiada o losach Jadwigi Stańczakowej, niezwykłej ociemniałej poetki, pisarki oraz przyjaciółki Mirona Białoszewskiego, która przeszła przez piekło getta. Z bydgoskich akcentów czeka nas tego dnia jeszcze filozoficzno-antropologiczna dyskusja z udziałem Katarzyny Kasi i Waldemara Kuligowskiego – urodzonego w Szubinie antropologa kulturowego i profesora nauk humanistycznych na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, eseisty, redaktora, a wcześniej absolwenta VI Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy.

Również w sobotę 27 czerwca będziemy mieć na festiwalu niebagatelny akcent bydgoski. Czekają nas bowiem warsztaty komiksowe dla młodzieży, a także spotkanie z Michałem „Śledziem” Śledzińskim, urodzonym w Bydgoszczy rysownikiem, scenarzystą, twórcą animacji, absolwentem Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Leona Wyczółkowskiego. Śledziński był współtwórcą i redaktorem naczelnym kultowego magazynu komiksowego „Produkt”. Jest autorem serii komiksów: „Osiedle Swoboda”, „Fido i Mel”, „Strange Years”, „KDP”, „Czerwony Pingwin musi umrzeć!”, „Na szybko spisane” i „Wartości rodzinne”.

Tego dnia również m.in. dwie niekwestionowane gwiazdy literatury polskiej, chociaż poruszające się w zupełnie odmiennych rejestrach gatunkowych. Po pierwsze, Zyta Rudzka, autorka m.in. głośnych powieści „Krótka wymiana ognia”, „Ślicznotka doktora Josefa”, „Ten się śmieje, kto ma zęby”, „Tylko durnie żyją do końca”. Laureatka m.in. Nagrody Literackiej „Nike”, Nagrody Literackiej Gdynia, Poznańskiej Nagrody Literackiej im. Adama Mickiewicza, dwukrotnie Nagrody Literackiej m.st. Warszawy, Nagrody Literackiej Gryfia, Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej. Prawa do jej książek zostały sprzedane do kilkunastu krajów. Po drugie, Maciej Siembieda. Zadebiutował jako pisarz w 2017 roku, w ciągu kilku lat stając się jednym z najpopularniejszych autorów książek sensacyjnych w Polsce. Wydał 13 powieści, z których trzy były nominowane do nagrody Wielkiego Kalibru. W 2023 zdobył tę nagrodę głosami czytelników za powieść „Katharsis”. Sześciokrotny finalista największego polskiego plebiscytu literackiego „Książka Roku” portalu Lubimyczytac.pl. Wygrał ten plebiscyt dwukrotnie: powieścią „Kairos”, która została uznana (w głosowaniu czytelników) za Książkę Roku 2024. Rok później tytuł Książki Roku 2025 otrzymało „Gołoborze”, entuzjastycznie przyjęte również przez krajową krytykę literacką.

Na koniec drugiego dnia zagra dla nas znakomity artysta Wacław Zimpel, który w 2012 roku nagrał płytę „MIŁOBĘDZKA/ZIMPEL Tyle tego Ty”, a teraz pracuje nad nowym koncertem, specjalnie dla nas – z poezją naszej tegorocznej patronki Krystyny Miłobędzkiej. Najwytrwalszych festiwalowych odbiorców czeka jeszcze tego dnia późnowieczorny slam poetycki w Domu Liter.

Jeśli chodzi o festiwalową niedzielę 28 czerwca, to znów wracamy do klanu Konwickich. Tak się składa, że 22 czerwca tego roku przypada 100. rocznica urodzin pisarza, scenarzysty i reżysera Tadeusza Konwickiego (1926–2015), laureata m.in. grand prix festiwalu filmowego w Wenecji, Platynowych Lwów festiwalu filmowego w Gdyni, nagrody Radia Wolna Europa, Nagrody Polskiego PEN Clubu czy też Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. O jego twórczości porozmawiamy w tym roku – jako nieliczni w kraju – właśnie na Festiwalu Początek Sezonu Bydgoszcz. Dlaczego – zwłaszcza dziś – warto do tej twórczości wracać i ją przypominać? Jak szeroki był/jest krąg jej oddziaływania? Czy mocno wpłynął Konwicki na młodsze pokolenia twórców i twórczyń? Czy „Mała apokalipsa” albo „Kompleks polski” powinny stanowić lekturę szkolną? O tym wszystkim porozmawiamy w Domu Liter. Centrum Literatury i Pisma na spotkaniu z udziałem: córki Tadeusza Konwickiego Marii Konwickiej, krytyczki literackiej, pisarki i dziennikarki związanej z tygodnikiem „Polityka” Justyny Sobolewskiej, nominowanego właśnie do 21. edycji Nagrody Literackiej Gdynia za „Obstalunki” Piotra Pazińskiego oraz pisarki, publicystki i redaktorki Emilii Walczak z bydgoskiego Domu Liter.

Również w festiwalową niedzielę Justyna Sobolewska porozmawia z Grzegorzem Jankowiczem, filozofem literatury, eseistą, krytykiem i tłumaczem, a od 2024 roku dyrektorem Instytutu Książki, oraz profesorem Przemysławem Czaplińskim o przyszłości czytania i pisania w dobie AI, a Emilia Walczak – z psycholożką i pisarką Justyną Dąbrowską oraz Sabiną Jakubowską, autorką powieści „Położne” oraz wcześniejszej, „Akuszerki”, nominowanej do Nagrody Literackiej Unii Europejskiej, Nagrody im. Witolda Gombrowicza czy Nagrody Literackiej „Nike”. Prawa do ekranizacji tej powieści nabyła Agnieszka Holland. Na zakończenie festiwalu wspomniany Maciej Płaza w rozmowie z bydgoską literaturoznawczynią, pisarką i redaktorką Martą Kładź-Kocot.