Ustawienia i wyszukiwarka
„Dziady” Adama Mickiewicza lekturą 15. edycji Narodowego Czytania
5 września odbędzie się finał 15. edycji Narodowego Czytania. W tym roku w całej Polsce i poza jej granicami wspólnie czytane będą „Dziady” Adama Mickiewicza – jedno z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu i utworów, które na trwałe wpisały się w polską kulturę.
„Dziady” to dzieło wielowymiarowe, w którym spotykają się ludowe wierzenia, refleksja moralna, historia i pytania o los jednostki oraz wspólnoty. Mickiewicz łączy w nim świat realistyczny z fantastycznym i metafizycznym, a osobiste doświadczenie bohaterów splata z historią narodu. Dzięki temu dramat pozostaje nie tylko świadectwem swojej epoki, lecz także utworem, który kolejne pokolenia mogą odczytywać na nowo.
Tegoroczna lektura Narodowego Czytania obejmuje przede wszystkim dwie najważniejsze części dramatu – część II i III. Powstawały one w różnych miejscach i okresach życia Mickiewicza. Część II została napisana w Kownie i wydana w 1823 roku w Wilnie, natomiast część III powstała w Dreźnie i ukazała się drukiem w 1832 roku w Paryżu. Połączone wspólnym zamysłem tworzą monumentalną całość, należącą do najważniejszych osiągnięć polskiego i europejskiego romantyzmu.
W II części „Dziadów” Mickiewicz sięga do tradycji ludowej i obrzędu przywoływania duchów zmarłych. Pod przewodnictwem Guślarza uczestnicy obrzędu próbują nawiązać kontakt ze światem pozaziemskim, a pojawiające się zjawy przynoszą kolejne lekcje dotyczące ludzkiego życia, cierpienia, winy i odpowiedzialności. Proste, a zarazem uniwersalne prawdy moralne stają się podstawą jednego z najbardziej rozpoznawalnych obrazów polskiego romantyzmu.
III część „Dziadów” przenosi nas w zupełnie inny wymiar doświadczenia. Mickiewicz przedstawia w niej losy młodych Polaków prześladowanych przez władze carskie, wykorzystując doświadczenia filomatów i filaretów. Historia jednostki zostaje tu związana z historią narodu, a dramat osobisty bohaterów staje się częścią opowieści o walce o wolność i cenie, jaką płaci się za przekonania.
„Dziady” wielokrotnie powracały także na polskie sceny. Jedną z najważniejszych inscenizacji była przygotowana przez Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Miejskim w Krakowie w 1901 roku. Szczególne miejsce w historii polskiej kultury zajmuje również przedstawienie „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka, wystawione w Teatrze Narodowym w Warszawie w 1967 roku. Zdjęcie spektaklu z afisza stało się bezpośrednim impulsem do protestów studenckich i wydarzeń Marca 1968 roku.
„Dziady” także do słuchania
15. edycja Narodowego Czytania przynosi również nowość – „Dziady” można poznać w formie audiobooka. Kolejne fragmenty dzieła są publikowane tydzień po tygodniu na specjalnym kanale Narodowego Czytania w serwisie YouTube. Całość została przygotowana w interpretacji Mariusza Bonaszewskiego i Doroty Landowskiej.
To sposób na spotkanie z Mickiewiczem nie tylko przy papierowej książce – „Dziadów” można słuchać podczas spaceru, podróży czy w drodze do szkoły i pracy. Nowa forma ma sprawić, że klasyka polskiej literatury będzie jeszcze łatwiej dostępna dla kolejnych odbiorców.
Wspólne czytanie już 5 września
Narodowe Czytanie jest coroczną akcją, w której uczestniczyć mogą szkoły, biblioteki, instytucje kultury, instytucje publiczne i społeczne, a także osoby prywatne – w Polsce i poza jej granicami. Tegoroczny finał odbędzie się w sobotę 5 września 2026 roku.
Transmisję z Narodowego Czytania obejrzysz na naszym kanale na YouTube.
Zachętę do wspólnego czytania zawiera także okolicznościowy list wystosowany z okazji tegorocznej edycji. „Dziady” zostały w nim określone jako „fundament polskiej kultury” i „lektura lektur” – dzieło, w którym przeszłość spotyka się z przyszłością, a literatura staje się przestrzenią rozmowy o wspólnych doświadczeniach i wartościach.
Dołącz do Narodowego Czytania i 5 września sięgnij po „Dziady” Adama Mickiewicza.
Tekst „Dziadów” można bezpłatnie pobrać ze strony Narodowego Czytania.
