Polska i Norwegia łączą siły w nowej współpracy kulturalnej, która ma na celu wzmocnienie społeczności lokalnych poprzez sztukę, kulturę oraz międzynarodową wymianę wiedzy. Dzięki partnerstwom, badaniom i rozwojowi artystycznemu projekt przyczyni się do zwiększenia zaangażowania obywateli, zrównoważonego rozwoju lokalnego oraz wzmocnienia lokalnej polityki kulturalnej.

Na zdjęciu od lewej: Sekretarz Generalna NOKU Monica Larsson, Katarzyna Flera (NCK), Katarzyna Sztarbała (NCK) oraz Åshild Rullestad (NOKU).

Dzięki wsparciu funduszy EOG inicjatywa umożliwi długofalową współpracę między Norwegią a Polską oraz otworzy nowe przestrzenie spotkań dla samorządów, artystów i instytucji kultury. O projekcie – tle współpracy, zaangażowaniu społeczny oraz efektach opowiada w rozmowie Hannah Wozene Kvam, kierowniczka projektu po stronie NOKU (Norwegian Cultural Forum – Norweskie Forum Kultury).

Hannah Wozene Kvam

Czy możesz opowiedzieć o swoim doświadczeniu zawodowym i drodze, która doprowadziła Cię do obecnego miejsca?

– Wchodzę w ten projekt z doświadczeniem łączącym praktykę, artystyczną, zarządzanie kulturą oraz rozwój społeczności. Dla mnie obszar sztuki dotyczy struktur, ludzi i możliwości – tego, jak możemy tworzyć przestrzenie, które rzeczywiście odzwierciedlają różnorodność społeczeństwa. Dlatego zawsze interesowały mnie kwestie władzy, inkluzywności oraz dostępu do kultury. Często określano to jako postawę aktywistyczną, ale dal mnie to również perspektyw zawodowa: rozumienie, w jaki sposób sztuka i kultura mogą przyczyniać się do zmiany.

– Znam potrzeby z perspektywy artystów i wiem, o czym muszą myśleć samorządy, kiedy chcą wspierać kulturę. Posiadanie kierownika projektu, który rozumie zarówno administrację, jak i praktykę artystyczną, jest – moim zdaniem – dużą wartością takiej współpracy.

Jej pobyt w Biurze Europejskim Regiony Oslo w Brukseli pozwolił jej zrozumieć, w jaki sposób europejscy aktorzy strategicznie działają w obszarach kultury, inkluzywności i rozwoju demokracji ponad granicami. Doświadczenia te pogłębiły jej wiedzę o tym, jak międzynarodowe sieci, procesy decyzyjne i europejskie platformy współpracy mogą być kluczowe dla wprowadzania zmian także na poziomie lokalnym i regionalnym.

Kiedy zaproponowano jej kierowanie projektem, uznała to za naturalny kolejny krok. Dzięki doświadczeniu zarówno w świecie sztuki, jak i administracji, będzie teraz współtworzyć trwałe relacje między Norwegią a Polską poprzez sztukę, wymianę wiedzy i współpracę.

Jakie są podstawy projektu współpracy między Polską i Norwegią?

– To współpraca kulturalna wspierana przez fundusze EOG, która wzmocni lokalne społeczności poprzez sztukę i kulturę oraz międzynarodową wymianę wiedzy. Polska jest największą grupą imigrantów w Norwegii. Często, gdy mówimy o polskiej populacji w Norwegii, mamy na myśli imigrację zarobkową. Ale Polska to także duży kraj kulturalny. Inwestują oni znaczne środki w sztukę i kulturę i ważne jest, abyśmy w Norwegii zwrócili na to uwagę.

Podkreśla, że kultura może tworzyć nowe przestrzenie spotkań i sprzyjać lepszemu zrozumieniu między krajami.

Po stronie polskiej w projekcie uczestniczą miasta: Bielsko-Biała, Katowice i Kołobrzeg oraz Narodowe Centrum Kultury. Trzy polskie miasta zostały wybrane na Polskie Stolice Kultury na lata 2026-2028. Po stronie norweskiej uczestniczą gminy Kristiansund, Voss i Stavanger – finaliści konkursu o tytuł Norweskiej Gminy Kultury 2025.

– To pracownicy zajmujący się kulturą w samorządach będą wymieniać się doświadczeniami zawodowymi i politycznymi, co jest dziś szczególnie istotne, gdy sektor kultury znajduje się pod presją.

Jakie znaczenie może mieć projekt dla norweskiego życia kulturalnego?

– Norwescy artyści mają możliwość pracy w kraju, który kładzie duży nacisk na sztukę i kulturę, być może w inny sposób niż jesteśmy przyzwyczajeni. Doświadczam, że w polskiej sztuce i życiu kulturalnym panuje ogromna dyscyplina. Artyści pracują bardzo celowo i mają wyraźny, międzynarodowy zasięg.

Mówi, że była pozytywnie zaskoczona tym, jak rozumiana jest idea festiwalu w Polsce.

– Ich sposób myślenia o festiwalach jest inny. To festiwale o wyraźnym i spójnym profilu kulturowym. Pomyślałam, że to ekscytujący sposób myślenia o festiwalach i może możemy się z tego czegoś nauczyć.

W okresie trwania projektu zorganizowane zostaną duże wydarzenia w Polsce i Norwegii, a także wymiana wolontariuszy pomiędzy sześcioma gminami/miastami.

– Będziemy promować program z Polski i umieścimy projekt w programie w różnych kontekstach, w tym na Kulturytringu (największym i najważniejszym forum poświęconym sztuce i polityce kulturalnej w Norwegii, organizowanym przez NOKU) w 2027 roku. To inspirujące, że bierze w nim udział tak wiele norweskich gmin kulturalnych, i ważne jest, aby członkowie NOKU odnieśli korzyści z projektu nie tylko z trzech uczestniczących w nim norweskich gmin.

Jakich rezultatów i efektów spodziewasz się w dłuższej perspektywie?

– Trzy lata dają nam czas na zbudowanie solidnych relacji. Mam nadzieję i wierzę, że współpraca zaowocuje nowymi projektami nawet po zakończeniu tego okresu. Celem jest stworzenie czegoś trwałego.

Partnerstwa między instytucjami w Norwegii i Polsce mogą mieć znaczenie wykraczające poza sam projekt.

– Zacieśnienie współpracy dyrekcji i instytucji kultury może zaowocować szerszą współpracą na wielu płaszczyznach. Możemy dotrzeć do nowych grup docelowych, otworzyć nowe możliwości i wzmocnić relacje między krajami. Mam również nadzieję, że uda nam się w większym stopniu włączyć Polskę w norweskie życie kulturalne.

Gminy współpracujące

Kristiansund

„Dla Kristiansund to fantastyczna okazja, aby wynieść nasze życie kulturalne na poziom społeczności międzynarodowej. Wymiana sztuki, kultury i idei daje nam nowe impulsy, nowe możliwości współpracy i nowe perspektywy – a jednocześnie prezentuje silne i różnorodne życie kulturalne, z którego jesteśmy dumni. To stworzy zaangażowanie, rozwój i nowe możliwości zarówno dla artystów, jak i mieszkańców Kristiansund.”

Stavanger

„Cieszymy się, że nominacja do tytułu Kulturalnej Gminy Roku daje nam możliwość udziału w długoterminowym projekcie, który może zapewnić wymianę artystyczną i kulturalną między Norwegią a Polską. Istnieje ogromny potencjał do nauki między gminami oraz do nawiązania nowej współpracy artystycznej między artystami ze Stavanger a artystami z Kristiansund i Voss, a także z Bielskiem-Białą, Katowicami GZM i Kołobrzegiem w Polsce”.

O projekcie

Okres projektu: 2026–2028 (koniec w 2029 r.)
Czas trwania: 3 lata
Budżet: 3 miliony euro (fundusze EOG)

Partnerzy z Polski:

• Bielsko-Biała (Polska Stolica Kultury 2026)
• Katowice GZM (PSK 2027)
• Kołobrzeg (PSK 2028)
• Narodowe Centrum Kultury (NCK)

Partnerzy z Norwegii:

• Kristiansund, Voss i Stavanger – finaliści konkursu o tytuł Norweskiej Gminy Kultury 2025
• Norweskie Forum Kultury (NOKU) – krajowy kierownik projektu
• Dyrekcja Kultury – partner i kierownik funduszy EOG

Główne cele:

• zwiększenie kompetencji w zakresie zarządzania kulturą i rozwoju lokalnego,
• wzmocnienie współpracy międzynarodowej i sieciowanie,
• projekty artystyczne na rzecz zrównoważonego rozwoju i uczestnictwa obywatelskiego,
• baza badawcza i wiedzy na rzecz lokalnej polityki kulturalnej.

Oczekiwane rezultaty:

• wzmocnienie lokalnej polityki kulturalnej i międzynarodowych sieci współpracy,
• zwiększenie zaangażowania obywateli w sztukę i kulturę,
• nowe projekty artystyczne i relacje z publicznością,
• lepsza baza wiedzy na rzecz rozwoju kulturalnego w gminach.