W Narodowym Centrum Kultury wspieramy społeczności lokalne w kreowaniu kultury. Wspólna kultura to zbiór wszystkich działań NCK na rzecz animacji i edukacji kulturowej w Polsce, a zarazem strategiczne myślenie o jej rozwoju. Pomagamy instytucjom kultury, animatorom, artystom, organizacjom pozarządowym.

---

Na czym nam zależy?

Nasze działania opierają się na pięciu kluczowych wartościach:

1. kultura inkluzywna – zapewniamy równy dostęp do kultury dla wszystkich, tworzymy przestrzeń dla różnorodności głosów i tożsamości;
2. uspołecznienie – wzmacniamy podmiotowość społeczności lokalnych, włączając je w procesy decyzyjne i projektowe;
3. kapitał relacyjny – budujemy trwałe relacje oparte na zaufaniu między instytucjami, społecznościami i partnerami, umacniamy więzi społeczne poprzez wspólne działania;
4. zrównoważony rozwój – dbamy o lokalne zasoby, środowisko i przyszłe pokolenia, decentralizujemy działania, włączamy głosy różnych pokoleń;
5. profesjonalizm i etyka – rozwijamy kompetencje kadr kultury i wytyczamy normy etycznego funkcjonowania instytucji kultury.

Jak działamy?

Wspólną kulturę charakteryzuje podejście strategiczne i systemowe zakładające, że działania Narodowego Centrum Kultury są realizowane za pomocą różnych narzędzi jako elementy większego, holistycznego systemu wsparcia. Kluczowymi sposobami działania są:

• podejście procesowe – towarzyszymy instytucjom w dłuższej perspektywie poprzez wieloletnie programy, wzmacniamy ich potencjał od diagnozy po ewaluację;
• interwencja w odpowiedzi na potrzeby – projektujemy działania dopasowane do lokalnych kontekstów, wspierając reagowanie na zmieniającą się rzeczywistość społeczną;
• podejście partnerskie i sieciowe – pracujemy w modelu kokreacji z instytucjami, społecznościami i ekspertami, traktując partnerów równopodmiotowo;
• podejście projektowe – działamy w oparciu o jasno zdefiniowane cele i metodę partycypacyjnego projektowania;
• refleksyjność – kształtujemy instytucje uczące się, otwarte na ewaluację i rozwój kompetencji refleksyjnych jako podstawę zmian;
• transfer wiedzy – tworzymy przestrzeń dialogu między ekspertami a kadrami kultury, dzieląc się zasobami w sposób dostępny i użyteczny;
• innowacyjność społeczna – upowszechniamy dobre praktyki i nowe rozwiązania oparte na rzetelnych danych i badaniach.

---

Co chcemy osiągnąć?

Naszymi nadrzędnymi celami są:

1. wzmacnianie instytucji kultury – wsparcie ich zaangażowania w życie społeczności lokalnej, inicjowanie nowych praktyk w zarządzaniu, modernizacja i rozbudowa infrastruktury;
2. rozwój społeczności lokalnych – działania kulturalne w przestrzeniach wspólnych, wspomaganie rozwoju kapitału społecznego i kulturowego, wzmacnianie lokalnej tożsamości, oddolność i partycypacja;
3. rozwój kadr kultury – podnoszenie kompetencji osób pracujących w kulturze, szczególnie zespołów instytucji, edukatorów i animatorów;
4. budowanie kapitału relacyjnego – integracja lokalnych i regionalnych środowisk animatorów i edukatorów bezpośrednio z odbiorcami działań;
5. wzmacnianie rangi animacji kultury – jako istotnego elementu rozwoju wspólnot samorządowych,
6. wzmacnianie rangi edukacji kulturowej – jako kluczowego elementu rozwoju kompetencji społecznych, który nie może być zapewniony tylko przez system oświaty i szkolnictwa artystycznego.

---

Programy i projekty Wspólnej kultury

Wspólna kultura realizowana jest poprzez konkretne programy dotacyjne NCK: Bardzo Młoda Kultura, Dom Kultury+, EtnoPolska, Kultura-Interwencje, Polsko-Ukraińska Wymiana Młodzieży i SYNERGIE oraz wspierana przez programy MKiDN: Edukacja kulturalna, Infrastruktura domów kultury i Kultura dostępna. Elementami Wspólnej kultury są również projekty profesjonalizacyjne: Zaproś nas do siebie, Ogólnopolska Giełda Projektów, Forum Pracuj w kulturze, Kadra kultury oraz działania badawcze, w tym przede wszystkim Narodowe Obserwatorium Kultury. Każde z tych działań odnosi się do wartości celów nadrzędnych oraz wykorzystuje opisane wyżej metody pracy.

Priorytety na 2026 rok

W 2026 roku za priorytetowe obszary działania uznajemy:

• zapewnienie optymalnych warunków dla działalności domów kultury poprzez modernizację infrastruktury,
• rozwój edukacji kulturowej na poziomie regionalnym i lokalnym,
• rozwój kompetencji regionalnych instytucji kultury,
• budowanie partnerstw ponadnarodowych,
• rozwój partnerstw lokalnych i inicjatyw oddolnych,
• podnoszenie kompetencji kadr kultury i edukatorów,
• wsparcie badań praktyk kulturalnych i uczestnictwa w kulturze.

Wszystkie te działania tworzą spójny, synergiczny system wsparcia, który kompleksowo odpowiada na potrzeby sektora animacji i edukacji kulturowej w Polsce – od infrastruktury, przez rozwój kompetencji, po badania i wymianę doświadczeń. Wspólna kultura to strategiczne podejście do budowania silnych, zaangażowanych społeczności lokalnych poprzez kulturę.