Settings and search
Nawiedzone media: nowy numer „Kultury Współczesnej”
Przeszłość nie znika – przeciwnie, powraca, przybiera nowe formy i domaga się reinterpretacji. Najnowszy numer kwartalnika „Kultura Współczesna” zatytułowany „Nawiedzone media” podejmuje tę temtykę, pokazując, że współczesna kultura medialna funkcjonuje w stanie nieustannego dialogu z tym, co było. Redaktorki tomu – dr Aldona Kobus i dr hab. Małgorzata Lisecka, proponują spojrzenie na te zjawiska przez pryzmat widmontologii, koncepcji pozwalającej uchwycić obecność tego, co nieobecne: śladów, braków, powrotów i wyparć.
Widmontologiczne analizy stają się narzędziem do opisu praktyk kulturowych, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się jedynie przejawem nostalgii. Poszukiwanie zaginionych treści w internecie, powroty estetyki Web 1.0, renesans kaset magnetofonowych czy odradzające się gatunki muzyczne – wszystkie te zjawiska wskazują na głębszą potrzebę kontaktu z przeszłością. To nie tylko estetyczna przyjemność, ale także próba odnalezienia autentyczności w świecie, w którym wiara w nieustanny postęp technologiczny ulega erozji.
Autorzy i autorki tekstów zawartych w numerze zwracają uwagę, że powracanie do przeszłości ma również wymiar eskapistyczny. W obliczu współczesnych kryzysów – społecznych, klimatycznych czy politycznych, nostalgia staje się formą ucieczki. Jednocześnie jednak widmontologiczne „nawiedzenia” nie pozwalają na całkowite odwrócenie wzroku od teraźniejszości. Przeciwnie, odsłaniają to, co zostało wyparte: przemoc, nierówności, doświadczenia żałoby. Dzięki temu umożliwiają konfrontację z trudnymi aspektami rzeczywistości, które nie mieszczą się w prostych narracjach.
Jak podkreślają autorzy numeru, powrót do tego, co minione, nie jest jedynie powielaniem znanych form. To także sposób na opisywanie doświadczeń granicznych, które wymykają się językowi, takich jak katastrofy ekologiczne czy trauma związana z przemocą na skalę globalną. Widmontologia pozwala uchwycić te zjawiska poprzez ich ślady i reprezentacje, obecne w mediach, obrazach i dźwiękach.
Numer „Nawiedzone media” przygląda się tym procesom z różnych perspektyw. Czytelnicy znajdą w nim analizy działań cyfrowych archiwistów tropiących znikające treści, refleksje nad powrotami „martwych” gatunków muzycznych, a także teksty o odradzających się formach radiowych w środowisku streamingu. Autorzy zastanawiają się również, w jaki sposób gry planszowe mogą odzwierciedlać współczesne lęki oraz jak fotografia i seriale pomagają mierzyć się z traumami – zarówno indywidualnymi, jak i zbiorowymi.
„Być może w tym kryje się urok widmontologicznych nawiedzeń, nieustannego powrotu do tego, co już było” – czytamy w jednym z tekstów. Powroty te nie tylko stanowią ucieczkę od przyszłości, która wydaje się niepewna lub nieosiągalna, lecz także wskazują źródła współczesnych problemów, ukryte w przeszłości.
Najnowszy numer kwartalnika „Kultura Współczesna” jest już dostępny w sprzedaży! To propozycja dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć, dlaczego kultura nieustannie wraca do własnych archiwów i jakie znaczenia kryją się w tych powrotach.
Koncepcja numeru: dr Aldona Kobus, dr hab. Małgorzata Lisecka
Autor ilustracji: Katarzyna Augustyniak
EAN: 978-83-7982-539-4
ISSN: 1230-4808
Rok wydania: 2026
Oprawa: miękka
Format: 165 x 235 mm
Liczba stron: 216
