Współcześnie zwraca uwagę zanik opowieści o przyszłości jako eksploracji kosmosu, pokoju na świecie i triumfie racjonalności, przy jednoczesnej ekspansji narracji o nadchodzącej katastrofie środowiskowej, zagrożeniach sztuczną inteligencją czy o przyszłości jako świecie po apokalipsie.

Od strony teoretycznej przyjmujemy hipotezę Immanuela Wallersteina, że znajdujemy się w okresie kryzysu systemowego, który określa on mianem bifurkacji, tj. sytuacji, w której kapitalistyczny system-świat wyczerpał swoje możliwości funkcjonowania na dotychczasowych zasadach i wszedł w okres przekształcania się w coś innego. Nie wiemy, czym to „coś innego” będzie, ale dostrzegamy, że same te opowieści i splecione z nimi praktyki stają się wpływowymi aktorami kształtującymi system.

Nie chcemy włączać się w przewidywanie przyszłości, lecz przyjrzeć się bliżej sposobom opowiadania o niej i zabiegom jej konstruowania jako działaniom kulturowej gry o kształt świata. Celem autorów tomu będzie zbadanie narracji o przyszłości jako pewnego istotnego elementu kultury nowoczesnej, który pełni szereg funkcji:

• kieruje zbiorową wyobraźnią w jej lękach i fantazjach,
• porządkuje i orientuje działania rozmaitych instytucji,
• współdefiniuje rolę nauk humanistycznych i społecznych.

Co więc robimy dla oraz wobec przyszłości, gdy piszemy i czytamy teksty, wygłaszamy referaty czy prowadzimy zajęcia?

Proponujemy, aby potraktować kilka rozproszonych dotychczas obszarów badań i analiz – badania nad utopiami, badania historii fantastyki naukowej, badania nad kulturą popularną w ogóle, analizy rozmaitych praktyk kulturowych podejmowanych wobec katastroficznych scenariuszy przyszłości – jako jeden. Chcemy sięgnąć po opowieści tkane w różnych obszarach kultury: w kulturze popularnej (zwłaszcza w szeroko rozumianej fantastyce), w publicznym dyskursie politycznym, w nauce i filozofii, wcielone w codzienności, w działania instytucji, w rytmy cyklicznych wydarzeń wielkich i pomniejszych, w nasze plany życiowe.