Dokument jest efektem debat prowadzonych podczas II Forum Mecenatu Kultury „Capital of Culture” i wskazuje kierunki działań służących budowaniu stabilnych mechanizmów wspierania kultury przez państwo, samorządy, przedsiębiorców, organizacje społeczne oraz indywidualnych darczyńców.

DEKLARACJA WROCŁAWSKA

w sprawie współdziałania na rzecz społecznego finansowania kultury i rozwoju mecenatu

Wrocław, 29 października 2026 roku

My, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, instytucji kultury, środowisk twórczych i naukowych, organizacji społecznych, przedsiębiorstw oraz darczyńców, zgromadzeni podczas II Forum Mecenatu Kultury,
wyrażamy ponadpolityczną i międzysektorową wolę współdziałania na rzecz rozwoju
społecznego finansowania kultury i mecenatu w Polsce.

Kultura jako dobro wspólne

Uznajemy kulturę za dobro wspólne, źródło tożsamości i ciągłości państwa, a także podstawę jego odporności, suwerenności kulturowej i językowej oraz trwałego rozwoju. W perspektywie Polski 2030+ kultura powinna zajmować należne jej miejsce jako jeden z filarów rozwoju społecznego, pozostając w zgodzie z wartościami UNESCO i celami Agendy 2030.

Publiczne finansowanie kultury jako jedno z najważniejszych osiągnięć demokratycznego państwa zapewnia trwałość instytucji kultury, ochronę dziedzictwa narodowego, autonomię twórców i dostęp do kultury dla każdego obywatela.

Jednocześnie miarą cywilizacyjnej dojrzałości społeczeństwa jest także gotowość do dzielenia się prywatnymi zasobami na rzecz dobra wspólnego. Wraz ze wzrostem gospodarczym powinna wzrastać skala zaangażowania obywateli, przedsiębiorstw, fundacji oraz indywidualnych darczyńców w kulturę. Nie oznacza to zastąpienia odpowiedzialności publicznej, lecz jej uzupełnienie przez inne sektory życia społecznego.

Polska tradycja mecenatu

Ofiarność i gotowość Narodu Polskiego do dzielenia się kapitałem ma wielowiekową tradycję. W najtrudniejszych momentach naszej historii niejednokrotnie dawaliśmy świadectwo determinacji w dążeniu do zachowania polskiego dziedzictwa narodowego.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Biblioteka Raczyńskich, zbiory Czartoryskich i Biblioteka Kórnicka, Zachęta, Pałac Sztuki w Krakowie czy Filharmonia Warszawska to jedne z wielu przykładów kapitału kulturowego, który powstał i przetrwał dzięki prywatnej ofiarności i inicjatywie społecznej. Odnowa Zamku Królewskiego na Wawelu i odbudowa Zamku Królewskiego w Warszawie dowiodły, że indywidualny dar może stać się aktem odpowiedzialności za ciągłość państwa.

Współczesna architektura mecenatu

Gotowość do wspierania kultury wymaga odpowiedniej architektury prawnej i finansowej, dlatego należy tworzyć systemy, które sprzyjają darowiznom, długoterminowemu mecenatowi i społecznemu uczestnictwu w finansowaniu kultury.

Opowiadamy się za wypracowaniem rozwiązań, które:

1. umożliwią rozwój funduszy wieczystych, kapitałów żelaznych, zapisów testamentowych, programów członkowskich i stypendialnych oraz partnerstwa publiczno-prywatnego;
2. stworzą warunki do zaangażowania zarówno największych przedsiębiorstw, jak i małych oraz średnich firm, przedsiębiorstw rodzinnych, organizacji społecznych i osób indywidualnych we współfinansowanie kultury;
3. uznają znaczenie mecenatu rzeczowego i kompetencyjnego, obejmującego dzielenie się wiedzą, doświadczeniem, technologią, usługami, przestrzenią i czasem;
4. ustanowią przejrzysty i stabilny system zachęt podatkowych dla darczyńców i mecenasów;
5. zapewnią poszanowanie autonomii twórczej, różnorodności kulturowej, przejrzystości współpracy i interesu publicznego.

Wspólna odpowiedzialność

Dążymy do stworzenia w Polsce komplementarnej architektury mecenatu, zakorzenionej w polskiej tradycji i korzystającej z rozwiązań, które dają wymierne korzyści gospodarcze. Jej podstawą powinno być współdziałanie ponad podziałami politycznymi, granicami sektorów i kadencjami instytucji publicznych.

Niniejsza deklaracja nie przesądza o szczegółowym kształcie przyszłych regulacji. Potwierdza wspólną wolę ich wypracowania - w przekonaniu, że odpowiedzialność za kulturę może łączyć państwo, samorządy i społeczeństwo wokół dobra, które otrzymaliśmy od poprzednich pokoleń i które jesteśmy zobowiązani przekazać następnym.

Kultura jest dobrem wspólnym i zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń.