Narodowe Centrum Kultury koordynuje przygotowanie koncepcji zmian prawnych mających na celu wspieranie działalności kulturalnej w Polsce poprzez zwiększenie prywatnego finansowania kultury w formie mecenatu kultury. Koncepcja powstaje na zlecenie Pani Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej oraz Pani Marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, w dialogu i partnerstwie środowiska kultury i biznesu, z aktywnym udziałem naszych partnerów: Nowego Teatru w Warszawie, United Nations Global Compact Network Poland oraz organizacji przedsiębiorców: Pracodawców RP, Konfederacji Lewiatan, Polskiej Rady Biznesu. Kolejnymi sojusznikami, którzy zadeklarowali wsparcie dla inicjatywy, są uczelnie biznesowe Szkoła Główna Handlowa i Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie oraz Towarzystwo Przyjaciół Zachęty Sztuk Pięknych.

Naszym celem jest wypracowanie przejrzystych, stabilnych i skutecznych regulacji prawnych, które – w duchu sprawdzonych rozwiązań europejskich – zachęcą firmy i prywatnych donatorów do większego zaangażowania w kulturę i sztukę, co spowoduje dywersyfikację źródeł finansowania kultury i wzmocni jej niezależność. Wierzymy, że trwałe zakorzenienie idei mecenatu prywatnego w polskim systemie prawnym, którego konsekwencją będzie strategiczne i długofalowe zaangażowanie biznesu w rozwój kultury, to efektywna inwestycja w przyszłość i odporność naszego społeczeństwa, demokracji i gospodarki.

Inspiracją i punktem wyjścia w naszych pracach są europejskie modele mecenatu, w tym doświadczenia Francji, zaprezentowane przez Olivier’a Japiot – Przewodniczącego Izby Rady Stanu i współtwórcę francuskiej reformy mecenatu – podczas spotkania inauguracyjnego Forum Mecenatu Kultury w Nowym Teatrze w Warszawie 29 października 2025 roku. Korzystamy z wieloletnich doświadczeń ludzi biznesu i kultury, które wówczas wybrzmiały.

14 lat temu podpisaliśmy „Kodeks sponsoringu kultury”, wypracowany przez Narodowe Centrum Kultury i Konfederację Lewiatan, z udziałem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Giełdy Papierów Wartościowych, który był pierwszą tego typu w Polsce wspólną deklaracją kultury i biznesu. Inicjatywa dotycząca mecenatu kultury to kolejny milowy krok, który odpowiada na wyzwania współczesności i potrzebę nowych mechanizmów wspierania kultury. Mecenat to nie sponsoring (świadczenia promocyjne). Mecenat to budowanie długofalowego partnerstwa, opartego na zaufaniu, współodpowiedzialności i wspólnych wartościach.

Bazując na rozwiązaniach europejskich, międzysektorowy zespół roboczy, którego prace koordynuje NCK, w styczniu 2026 r. opracował wyjściową koncepcję zawierającą kluczowe założenia i zakres regulacji, tworzących przyjazne otoczenie prawne dla angażowania się indywidualnych darczyńców i podmiotów prywatnych w różne formy wspierania polskich twórców, artystów, badaczy oraz instytucji i wydarzeń kulturalnych.

Przeprowadziliśmy też wspólnie z naszymi partnerami konsultacje z przedsiębiorcami dotyczące ich aktualnego i potencjalnego zaangażowania we wspieranie kultury oraz oczekiwań i preferowanych zachęt w tym obszarze w formie ankiety online. Przy realizacji badania – oprócz wymienionych powyżej partnerów – wsparł nas również Związek Przedsiębiorców i Pracodawców oraz Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych. Raporty z obydwu badań prezentujemy w zakładce „Badania mecenatu”.

Zapraszamy do śledzenia postępów prac i aktywnego włączenia się w dialog na temat przyszłości mecenatu kultury w Polsce. Wierzymy, że rozpoczęty dialog przełoży się na wypracowanie nowych narzędzi wzajemnie korzystnej współpracy kultury i biznesu, której efektem będą realne, trwałe zmiany systemowe.