Forum Narodowego Obserwatorium Kultury to ogólnopolskie spotkanie instytucji i osób związanych z badaniami kultury w Polsce. Zależy nam, aby było przestrzenią swobodnej wymiany wiedzy i nawiązywania współpracy między osobami zajmującymi się badaniami kultury w Polsce.
II Forum NOK odbędzie się 16-17 kwietnia 2026 roku we Wrocławiu. Organizujemy je we współpracy z Wrocławskim Instytutem Kultury.
REJESTRACJA NA II FORUM NOK ROZPOCZNIE SIĘ 9 MARCA 2026 R.
FORMULARZ BĘDZIE DOSTĘPNY NA STRONIE NARODOWEGO CENTRUM KULTURY
Program II Forum NOK
DZIEŃ 1
16 kwietnia (czwartek)
Concordia Design Wrocław, wyspa Słodowa 7
9:00-10:00 | rejestracja i poranna kawa
10:00-11:00 | OFICJALNE OTWARCIE
Prowadząca spotkanie: Joanna Orlik
- Rok w NOK – Zuzanna Maciejczak-Kwiatkowska, Justyna Nowakowska (Narodowe Centrum Kultury)
- Prezentacja raportu „Aktywni i nieobecni. Kontekstowe badania uczestnictwa w kulturze” - Marek Krajewski (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu)
FAMILY FOTO
11:00-12:30 | PANEL I: Między analizą a działaniem. Badania w praktyce polityk kulturalnych
Czy decyzje dotyczące narodowych i lokalnych polityk kulturalnych rodzą się z danych, czy w głowach decydentów? Czy liczby oraz dane jakościowe i intuicja chodzą w parze, czy są w konflikcie? W tym panelu eksperci i ekspertki z samorządu, instytucji miejskich i narodowej instytucji kultury – reprezentujący m.in. Polskie i Europejskie Stolice Kultury – zmierzą się z pytaniem, jaką rolę pełnią badania w kształtowaniu polityki miejskiej. Porozmawiamy o tym, kiedy dane inspirują zmiany, a kiedy stają się niewygodne? Kto naprawdę potrzebuje badań – miasto, kultura, czy miejscy marketingowcy? Dyskusja poruszy praktyczne wyzwania: szybkie działanie vs. wolniejszy proces analizy, nadmiar danych, a także czy badania w kulturze to przywilej bogatych.
Paneliści i panelistki:
- Justyna Makowska (Urząd Miasta Poznań, Koalicja Miast)
- Robert Piaskowski (Narodowe Centrum Kultury)
- Marta Ryczkowska (Instytucja Europejska Stolica Kultury Lublin 2029)
- Przemysław Smyczek (Urząd Miasta Bielsko-Biała, Polska Stolica Kultury 2026)
- Moderacja: Dominika Kawalerowicz (Wrocławski Instytut Kultury)
12:30-13:30 | obiad
13:30-15:00 | PANEL II: Długofalowe implikacje badań uczestnictwa w kulturze
Badania uczestnictwa w kulturze to jeden z tematów, które najsilniej wybrzmiały w pierwszej edycji Samospisu NOK. W panelu poświęconym tej tematyce podejmiemy dyskusję o tym, jak projektować badania, aby ich wyniki były realnie wdrażane w praktyce instytucji. Jakie możliwości i użyteczność badań uzyskujemy tworząc segmentację? Czy długofalowe korzystanie z tego narzędzia sprzyja refleksyjnej pracy z uczestnikami kultury? Kto powinien decydować o ofercie kulturalnej? Do rozmowy zaprosiliśmy badaczy i badaczki, którzy zgłosili swoje wystąpienia w open call, odpowiedzialnych za realizację segmentacji na poziomie ogólnopolskim, miejskim i instytucjonalnym, a także badających doświadczenia odbiorców kultury.
Paneliści i panelistki:
- dr Aleksandra Kołtun (Badania do działania/ Warsztaty Kultury Lublin)
- dr Magdalena Kosiada-Sylburska (EC1 Łódź - Miasto kultury)
- Grzegorz Liśkiewicz (Warszawskie Obserwatorium Kultury)
- Małgorzata Zając (Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN)
- Moderacja: Antoni Głowacki (Narodowe Centrum Kultury)
15:00-15:30 | kawa
15:30-17:00 | SESJE TEMATYCZNE I
- Autorefleksyjność instytucji
Panelistki:
- Olimpia Bronowicka (Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego)
- Monika Dylewska-Libera (Gdański Archipelag Kultury)
- dr Anna Pluszyńska (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
- Sandra Porożyńska (Gdański Archipelag Kultury)
W tej grupie proponujemy namysł nad wewnętrznymi procesami instytucji kultury. Na przykładzie zarządzania zmianą w instytucji, wypracowywania i wdrażania wniosków z badań, budowania komunikacji w trudnej sytuacji politycznej (instytucje z Europy Wschodniej), czy odnoszenia się do wieloaspektowych problemów organizacyjnych (zarządzanie własnością intelektualną) chcemy zastanowić się nad praktycznym funkcjonowaniem instytucji kultury, sposobami mierzenia się z wyzwaniami organizacyjnymi i relacjami z otoczeniem społecznym.
- Lokalność (cz.1)
Paneliści:
- dr Longin Graczyk (Fundacja Ari Ari/Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)
- Krystian Kamiński (Fundacja Teren Otwarty)
- dr Piotr Zbieranek (Uniwersytet Gdański)
Grupa dotyczy roli instytucji kultury w najbliższym otoczeniu - na przykładzie bibliotek, „małych muzeów” i muzeów sąsiedzkich. Dyskusja ogniskuje się wokół zakorzenienia instytucji kultury w otoczeniu sąsiedzkim oraz ich działania w skali najbardziej lokalnej. W tej perspektywie najlepiej widać przemiany, którym podlegają współczesne instytucje. Podejmujemy także kwestię trudnych relacji między perspektywą lokalną a materialnymi, administracyjnymi i politycznymi realiami funkcjonowania instytucji związanych z kulturą i dziedzictwem.
- Migracje
Paneliści:
- Kajetan Chlipalski (Biblioteka Narodowa)
- dr Piotr Firych (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Dyskusja w tej grupie dotyczy roli instytucji kultury w społeczeństwie, w którym coraz większą część stanowią osoby z doświadczeniem uchodźczym lub migranckim. Instytucje kultury jako podmioty wiążące sfery działań formalnych i nieformalnych, mogą odgrywać znaczącą rolę w sytuacjach kryzysowych a także pomagać w budowaniu widoczności grup mniejszościowych.
- Edukacja (cz.1)
Panelistki:
- dr Helena Jędrzejczak (Instytut Badań Edukacyjnych)
- dr Małgorzata Osowska (Instytut Badań Edukacyjnych)
- Iga Rentel-Konopka (Uniwersytet Śląski)
Skupimy się na roli instytucji kultury w uczeniu się przez całe życie oraz prześledzimy w jaki sposób, mimo ograniczeń finansowych, wzmacniają spójność społeczną oraz odporność jednostek. Drugi wątek to most między studiami a praktyką pracy w kulturze: jak uczelnie mogą realnie przygotowywać absolwentki i absolwentów do zróżnicowanych, często nieoczywistych, ścieżek zawodowych.
- Praca w kulturze (cz. 1)
Panelistki:
- Izabela Fila (Uniwersytet SWPS)
- prof. dr hab. Dorota Ilczuk (Uniwersytet SWPS)
- dr Justyna Zielińska (Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie)
Tematyka grupy poświęcona jest poprawie warunków pracy w kulturze i profesjonalizacji praktyk: od europejskich standardów Fair Pay/Fair Practice i modeli wsparcia artystów, po diagnozę zasobów i potrzeb edukacji muzealnej oraz budowę planu naprawczego dla tego obszaru. Dyskusja dotyczyć będzie zarówno polityk publicznych i narzędzi systemowych, jak i rozwiązań instytucjonalnych podnoszących jakość pracy w całym sektorze kultury.
18:00-19:00 | WIZYTA STUDYJNA w Klubie pod Kolumnami prowadzonym przez Wrocławski Instytut Kultury: opowieść o badaniach w procesie transformacji po łączeniu instytucji – Dominika Kawalerowicz
Lokalizacja: Klub pod Kolumnami, plac Świętego Macieja 21, Wrocław
20:00-23:00 | AFTER PARTY
Lokalizacja: Barbara, siedziba Wrocławskiego Instytutu Kultury, ul. Świdnicka 8B, Wrocław
- Wieczór porażek – otwarte wystąpienia dotyczące doświadczeń niepowodzeń oraz wyciąganych z nich wniosków
Rafał Sobczak (SoftArchitect) - Silent Disco
DZIEŃ 2
17 kwietnia (piątek)
Concordia Design Wrocław, wyspa Słodowa 7
8:00-9:00 | JOGA (dla chętnych)
Lokalizacja: Barbara, siedziba Wrocławskiego Instytutu Kultury, ul. Świdnicka 8B, Wrocław
9:00-9:30 | poranna kawa
9:30-11:00 | PANEL III: Jak uchwycić kulturę? Rozmowa o metodach i ich zastosowaniach
Na przestrzeni lat obserwujemy coraz wyraźniejsze poszerzanie rozumienia pola kultury, a także rosnącą różnorodność metod wykorzystywanych do badania tego obszaru. W panelu poświęconym metodologiom badań kultury udział wezmą badacze analizujący to pole z odmiennych perspektyw, często posługujący się autorskimi rozwiązaniami badawczymi. Porozmawiamy o tym, jakie metody badania kultury są wykorzystywane, jak projektowane są procesy badawcze oraz jakie cele się im wyznacza. Wspólnie przyjrzymy się również temu, jakie obszary (i z jakich powodów) pozostają poza polem badawczym. Spróbujemy wskazać, gdzie lokują się najważniejsze bariery oraz jakie narzędzia mogą wspierać ich przezwyciężanie.
Panelistki:
- Agnieszka Bąk (Ipsos Polska)
- dr hab. Katarzyna Kajdanek, prof. UWr (Uniwersytet Wrocławski)
- Anna Majewska (Współmyślenia)
- Grażyna Pol (Narodowe Centrum Kultury)
- Moderacja: dr Agnieszka Konior (Stowarzyszenie Instytut Badań Organizacji Kultury – IBOK)
11:00-12:30 | SESJE TEMATYCZNE II
- Nowe technologie
Paneliści i panelistki:
- dr Kuba Piwowar (Fundacja Centrum Cyfrowe)
- dr Joanna Sanetra-Szeliga (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie)
- dr hab. Magdalena Sobocińska, prof. UEW (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu)
Rozwijające się nowe technologie (a szczególnie rozwiązania AI) wymagają namysłu wychodzącego poza narracje technofobiczne i hurraoptymistyczne. Nowe możliwości technologiczne zmieniają sytuację w sektorach kreatywnych: z jednej strony są szeroko przyjmowane, zwiększają możliwości w zakresie kreacji, dystrybucji oraz promocji dóbr i usług kultury; z drugiej wiążą się z zagrożeniami społecznymi i ekonomicznymi. Ten obszar wymaga pogłębionej refleksji społecznej, etycznej oraz prawno-administracyjnej.
- Lokalność (cz. 2)
Paneliści i panelistki:
- dr Bogna Kietlińska-Radwańska (Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego)
- Katarzyna Piwońska (Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego)
- dr Krzysztof Stachura (Uniwersytet Gdański/Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku)
- Marta Szadowiak (Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku)
W tej grupie podejmiemy refleksję nad badaniami instytucji kultury w skali lokalnej i niejednoznacznościami ujawniającymi się przy pogłębionym spojrzeniu badawczym. Mobilność teatrów publicznych zostanie sproblematyzowana jako kategoria analityczna pozwalająca zrozumieć fundamentalne napięcia w funkcjonowaniu instytucji kultury: między misją publiczną, logiką projektową a codziennym funkcjonowaniem. Z kolei świetlice lokalne będą pokazane jako podmioty wymykające się klasycznym podziałom na instytucje kultury, organizacje społeczne i inicjatywy oddolne, wymagające specyficznego podejścia badawczego.
- Edukacja (cz. 2)
Paneliści i panelistki:
- Joanna Kaźmierczak (Instytut Badań Edukacyjnych)
- dr Paweł Maranowski (Instytut Badań Edukacyjnych)
- dr hab. Beata Nessel-Łukasik, prof. APS (Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie)
W centrum zainteresowania tej grupy jest rozwój kariery w zawodach kreatywnych, a w szczególności rola edukacji artystycznej. Analiza danych z badania PISA 2022 odsłania rolę statusu społeczno-ekonomicznego, aktywności artystycznej oraz różnic płciowych w kształtowaniu aspiracji do zawodów kreatywnych. Równolegle podejmujemy temat kondycji edukacji muzealnej – zasobów, potrzeb i możliwych formatów wsparcia, ale również jej roli w szerszym kontekście edukacyjnym.
- Pokolenia
Panelistki:
- Sara Majcher-Wojciechowska (Warszawskie Obserwatorium Kultury)
- Magdalena Tędziagolska (Badania i Działania)
- Aleksandra Wasążnik (Fundacja Pole Dialogu)
Przyjrzymy się różnym modelom pracy z dziećmi i młodzieżą, budowania atrakcyjnych przestrzeni przeznaczonych dla tych grup. Jakie są korzyści z tworzenia takich miejsc? Jak budować partnerskie relacje z młodymi ludźmi? Specyficzną grupą młodzieży są osoby, które doświadczyły migracji. Prześledzimy, jak dzieci z Ukrainy i Białorusi uczestniczą w warszawskiej kulturze.
- Wdrożenia (cz. 1)
Panelistki:
- dr hab. prof. UWr Ewa Banaszak (Uniwersytet Wrocławski)
- Agata Bisping (Krakowskie Biuro Festiwalowe)
- dr hab. prof. UWr Julita Makaro (Uniwersytet Wrocławski)
- Carolina Pietyra (Krakowskie Biuro Festiwalowe)
W tej sesji zastanawiamy się nad rolą instytucji kultury w procesach wdrażania zmian w funkcjonowaniu miast i politykach miejskich - na podstawie procesów badań i innowacji łączących partycypacyjne badania w działaniu (PAR), cele zrównoważonego rozwoju (SDG), Art Based Research (ABR), nauki o przyszłości (FST) oraz AI. Dyskutujemy także, jak etycznie dostrzegać, doceniać i włączać rozproszone praktyki niewidzialnej pracy na rzecz instytucji kultury.
- Varia (cz. 1)
W sesji Varia zaprezentowane zostaną cztery wystąpienia:
- Anna Karpińska (Uniwersytet SWPS): Ilu jest artystów i co z tego wynika? O badaniu, które ma rewolucyjne znaczenie.
- dr Dawid Krysiński (Uniwersytet Wrocławski): Hit czy kit? Wielowymiarowa analiza doświadczania wydarzeń teatralnych widzów teatru muzycznego Capitol we Wrocławiu.
- dr Katarzyna Lewandowska (Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN): Kiedy frekwencja i demografia to za mało. Ogólnopolska Segmentacja Uczestników Kultury 2025 jako droga do zrozumienia publiczności.
- dr Agnieszka Szostak (Stowarzyszenie Instytut Badań Organizacji Kultury - IBOK): Czy i co zmieniło się badaniach instytucji kultury w ostatnich 5 latach?
12:30-13:30 | obiad
13:30-15:00 | SESJE TEMATYCZNE III
- Lokalność (cz.3)
Paneliści i panelistki:
- dr Agata Krajewska-Mikosz (Instytut Sztuki PAN)
- dr Aleksandra Paprot-Wielopolska (Uniwersytet Gdański)
- Piotr Walkowiak (Uniwersytet Szczeciński)
Patrzymy na lokalne dziedzictwa i tożsamości: instytucjonalne ramy dla zespołów folklorystycznych i ich wpływ na repertuar i „sceniczność”, symboliczne mapy osiedla Skolwin budowane w interakcjach oraz rozpoznanie niematerialnego dziedzictwa Gdańska (i narzędzi jego ochrony). Chcemy sproblematyzować relację między lokalną kulturą a lokalnymi instytucjami kultury i dyskutować o tym, jak dobrze ją kształtować.
- Wdrożenia (cz.2)
Paneliści i panelistki:
- Wojciech Gorczyca (Fundacja Obserwatorium)
- Małgorzata Hajto (Ośrodek Kultury Norwida w Krakowie)
- dr Jarosław Klaś (Ośrodek Kultury Norwida w Krakowie)
Pokazujemy narzędzia strategiczne i partycypacyjne, projektowane z myślą o wdrożeniu wniosków badawczych w instytucjach kultury: autorski Model Trendów, umożliwiający odniesienie poziomu zmian społecznych na funkcjonowanie konkretnych instytucji w ich specyficznym kontekście, a także przypadek Laboratorium Odporności Kulturowej w Nowej Hucie, w którym metodami partycypacyjnych badań w działaniu (PAR) oraz badań opartych na sztuce zbierano oczekiwania wobec lokalnych ośrodków kultury.
- Rezyliencja
Paneliści i panelistki:
- dr Karolina Grabowska-Garczyńska (Narodowy Instytut Dziedzictwa)
- dr Anna Kozioł-Słupska (Narodowy Instytut Dziedzictwa)
- Bartosz Rief (Europejskie Centrum Solidarności)
- Joanna Tabaka (niezależna badaczka)
Rozmawiamy o roli instytucji kultury w obliczu kryzysu klimatycznego. W jaki sposób projektować i wdrażać rozwiązania zrównoważonego rozwoju? Skupiamy się na procesie przemian samych instytucji, roli ich pracowników oraz organizatorów, sieciach współpracy, ale także na odpowiedzialności społecznej: upowszechnianiu wiedzy o zmianach klimatu i wzmacnianiu lokalnej rezyliencji.
- Praca w kulturze (cz. 2)
Paneliści i panelistki:
- Karolina Dziełak-Żakowska (Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego)
- dr hab. Mariusz Dzięglewski (Uniwersytet Jagielloński, includLab)
- dr Grzegorz Jankowicz (Instytut Książki)
- dr Krystyna Mogilnicka (Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego)
Będziemy kontynuowali rozmowę o warunkach pracy w kulturze na dwóch konkretnych przykładach: sytuacji osób tworzących książki oraz osób producenckich w teatrze i sztukach performatywnych.
W odniesieniu do pierwszych, dyskusja dotyczy przede wszystkim sytuacji materialnej tej grupy, narażonej na skutki deregulacji rynku i brak systemowej ochrony. W przypadku drugich rozmawiamy m.in. o autodefinicji tej grupy i roli badań w jej budowaniu.
- Varia (cz. 2)
W sesji Varia zostaną zaprezentowane cztery wystąpienia:
- Justyna Łukaszewska-Haberkowa (Fundacja Haberkuli): Łącząc naukę i praktykę: innowacyjne metody badania niematerialnego dziedzictwa kulturowego
- Anna Majewska (Współmyślenia), dr Zofia Reznik (Współmyślenia): Współmyślenia: badania artystyczne jako część dynamiki badań kultury w Polsce
- Michał Rypel (Księże w Pełni): Audiosfera wrażliwości: jak mikrofon zmienia perspektywę na przestrzeń kultury
- Ewa Kaucz (Dyrektor Zarządzająca Concordia Design Wrocław), Piotr Penar (CEO Ludus AI): „We did it in Poland” - jak Concordia Design wspiera sektory kreatywne na przykładzie współpracy z Ludus AI
15:00-16:00 | PANEL IV: Autorskie podsumowania II Forum NOK
Panel podsumowujący II Forum Narodowego Obserwatorium Kultury będzie okazją do autorskich refleksji panelistów i panelistek na temat idei wydarzenia, jego formuły, tematyki oraz przebiegu. Uczestnicy odniosą się do najmocniejszych punktów Forum a także wskażą obszary wymagające dalszego rozwoju w zakresie tematów istotnych dla środowiska kultury – a które wybrzmiały podczas spotkania. Panel ma nie tylko zamknąć tegoroczną edycję, ale także nadać impuls do dalszych, strategicznych działań.
Paneliści i panelistki:
- dr hab. Mikołaj Lewicki (Uniwersytet Warszawski)
- dr Bartek Lis (Instytut Kultury Miejskiej Gdańsk)
- prof. dr hab. Cezary Obracht-Prondzyński (Uniwersytet Gdański / Instytut Kaszubski, etnotank.pl)
- Bogna Świątkowska (Fundacja Bęc Zmiana)
OFICJALNE ZAKOŃCZENIE FORUM
16:00 | kawa
Zastrzegamy możliwość zmiany programu.
