2/2021: Antropologia rocka

(CFP: 1 lutego – 7 marca 2021)

Rock to ważna część kultury. Należy również wspomnieć o istotnym kontekście współczesnej humanistyki – o song studies, będącymi subdyscypliną sound studies, które od jakiegoś czasu próbują się przebić w polskim dyskursie nauki o kulturze. Antropologia rocka to temat, który domaga się badawczego namysłu. Stan badań w Polsce jest jeszcze skromny, natomiast na świecie, szczególnie w krajach anglosaskich, refleksja nad rockiem od wielu lat cieszy się popularnością. W naszym kraju badania te rozpoczęły się w roku 2009 – w Tułowicach koło Opola odbyła się pierwsza ogólnopolska konferencja „Unisono na pomieszane języki, zorganizowana przez Radosława Marcinkiewicza. Do tej pory odbyło się już jedenaście edycji konferencji, która od trzeciego spotkania nosi nazwę „Unisono w wielogłosie”. Ukazało się też sześć tomów zbierających materiały z tych sesji (2010–2014, 2019). To ważne tomy nie tylko z tego powodu, że są pierwszą w Polsce serią naukowych opracowań o kulturze rocka, ale też dlatego, że artykuły tam zamieszczone zbudowały podwaliny polskiego rock music studies. Kilka lat wcześniej, w roku 2003, została opublikowana praca A po co nam rock? Między duszą a ciałem, pod red. Wojciecha Burszty i Marcina Rychlewskiego, która była pierwszą tego rodzaju monografią wieloautorską podejmującą tę problematykę. A zatem badania nad antropologią rocka w Polsce są młode, liczą niespełna osiemnaście lat. Mowa tu o badaniach prowadzonych przez wielu uczonych w naszym kraju, bowiem dziesięć lat przed ukazaniem się pracy A po co nam rock? wyszła drukiem pionierska rozprawa Wojciecha Siwaka Estetyka rocka (1993). Prawdziwy wysyp prac dotyczących kultury rocka nastąpił w ostatniej dekadzie (2009–2019).

3/2021: Dostępność kultury wizualnej

(CFP: 1–30 kwietnia 2021)

Współczesna kultura jest zdominowana przez wizualność. Codziennie przed naszymi oczami przewijają się dziesiątki reklam, billboardów, memów i filmów. Wielu z nas do tej puli dorzuca swoje fotografie, rysunki, kolaże, publikowane zwłaszcza w mediach społecznościowych. Zanurzeni w tym oceanie obrazów rzadko zastanawiamy się nad tym, że tak zorientowana kultura może być wykluczająca dla osób z dysfunkcjami wzroku. Problem ten staje się szczególnie palący, gdy uświadomimy sobie, że osoby niewidome i słabowidzące jedynie w bardzo niewielkim stopniu mogą uczestniczyć w wystawach, spektaklach czy projekcjach filmowych, a ich obecność w muzeach, teatrach i kinach wciąż budzi zdumienie i wątpliwość co do sensowności. Aldo Grassini, twórca Museo Omero z założenia przeznaczonego przede wszystkim dla osób niewidomych, podkreśla, że dostępność kultury dla niepełnosprawnych powinna być rozpatrywana nie tylko jako poważny problem społeczny, ale także istotny czynnik terapeutyczny i sposób na pełniejsze integrowanie się tych osób ze społeczeństwem. W polskich placówkach kulturalnych podejmuje się wprawdzie wysiłki zmierzające do uznania niewidomych za pełnoprawnych uczestników organizowanych wydarzeń, jednak działania te natrafiają na problemy finansowe, techniczne i psychologiczne. W numerze zaprezentowane zostaną zatem rozmaite sposoby włączania osób z dysfunkcjami wzroku w obieg kultury wizualnej.

4/2021: Kobieta i wieś

(CFP: 1–30 lipca 2021)

Kobiety od zawsze były obecne na różnych poziomach życia społecznego. Angażowały się w działania oświatowe i pomocowe oraz ruchy polityczne. Ich aktywność była traktowana z uznaniem bądź z lekceważeniem, a najczęstsze kryterium oceny stanowiły porównania do działalności mężczyzn. Opisy tej naturalnej relacyjności płci obarczone są wieloma stereotypami. Wraz ze wzrostem świadomości na temat znaczenia kobiet w sferze społecznej i publicznej w dyskursie pojawiły się głosy o przebijaniu przez kobiety szklanego sufitu czy też sufitu z trawy (stosowanego w odniesieniu do kobiet działających w agrobiznesie), wskazujące na tradycyjny porządek płci jako barierę rozwoju i zmiany pozycji społecznej kobiet. Dotyczyło to zwłaszcza wsi, która jest postrzegana jako miejsce odgrywania przez kobiety tradycyjnych ról społecznych. Jednak ostatnie dziesięciolecia intensywnych przemian gospodarczych i społeczno-kulturowych wpłynęły na kierunek i charakter przekształceń dokonujących się na wsi, m.in. na sposoby funkcjonowania rodziny wiejskiej. W efekcie modyfikacjom uległy kody kulturowe definiujące kobiece i męskie role rodzinne, relacje pomiędzy nimi, a tym samym akceptowany zakres obowiązków i uprawnień. Przekształceniom uległy autodefinicje bycia kobietą i mężczyzną w przestrzeni prywatnej: rodzinnej, krewniaczo-sąsiedzkiej, ekonomicznej oraz publiczno-politycznej. Dotychczas pełnione role ulegają modyfikacjom uwzględniającym nowy ład kulturowy, inne zaś są dopiero tworzone. Konieczny jest więc ogląd sytuowania się kobiet wiejskich przez pryzmat kultury, rozumianej jako dominujące kody kulturowe i wynikające z nich wzory zachowań.

1/2022: Kultury umiaru

(CFP: 1–30 września 2021)

„Nigdy nie potrzebowaliśmy kultury ograniczeń tak bardzo, jak dziś” – pisze w książce Limits: Why Malthus Was Wrong and Why Environmentalists Should Care badacz z nurtu ekonomii ekologicznej i popularyzator idei dewzrostu (degrowth) Giorgos Kallis. Kryzys klimatyczno-ekologiczny, u źródeł którego stoi system gospodarczy oparty na wzroście produkcji i konsumpcji, skłania do poszukiwania alternatywnych modeli życia społecznego. Potrzebujemy głębokich przemian w sposobie organizacji życia i gospodarek – szczególnie w państwach globalnej Północy. Konieczny jest też namysł nad wartościami nadającymi kierunek tym zmianom. Jedną z takich wartości jest umiar, rozumiany nie jako wymuszone zewnętrznymi okolicznościami i doświadczane jako deprywacja wyrzeczenie, ale jako życie w dobrostanie i równowadze z otaczającym środowiskiem, „życie użyteczne i szczęśliwe w ramach ustanowionych granic”, by przywołać znów Kallisa. Naszym celem jest przyjrzenie się tej problematyce w kontekście historii kultury polskiej. Zamierzamy prześledzić istniejące w przeszłości oraz nam współczesne praktyki, społeczności i systemy etyczne zbudowane wokół umiaru, samowystarczalności i dobrego życia w harmonii z przyrodą. Zarazem istotne jest dla nas rozpoznanie braku umiaru, nieumiarkowania lub umiaru będącego wynikiem przymusu, jako zjawisk stale powracających w historii kultury polskiej.

***

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych do czytania „Kultury Współczesnej” i nadsyłania swoich propozycji artykułów w ramach Call for Papers.

Na teksty (o objętości nieprzekraczającej 40 tys. znaków ze spacjami), wraz z notkami biograficznymi (zawierającymi identyfikator ORCID) i streszczeniami oraz 4-5 słowami kluczowymi, czekamy pod adresem mailowym: kwartalnik@nck.pl.

Zgłoszone artykuły zostaną ocenione przez redakcję oraz skonsultowane z zespołem przygotowującym numer (by uniknąć chociażby dwukrotnego podejmowania tego samego tematu w numerze). O ostatecznym dopuszczeniu do druku decydować będzie ocena dwóch niezależnych recenzentów (double blind). Artykuły zaopiniowane pozytywnie zostaną umieszczone w części dodatkowej numeru.

Przy wysyłaniu propozycji omówienia prosimy o podanie pełnego tytułu książki, autora, miejsca i roku publikacji. Omówienia oceni redakcja, która jednak zastrzega sobie prawo do skonsultowania ich z redaktorami tomu. Wysłanie propozycji artykułu lub omówienia do redakcji jest zarazem deklaracją, że autor przyjmuje do wiadomości, iż artykuł (lub omówienie) może zostać oceniony negatywnie.

Redakcja przewiduje symboliczne honoraria dla autorów przyjętych do druku tekstów.