Trauma i Duma

Program Narodowego Centrum Kultury z zakresu edukacji filmowej, radiowej i teatralnej oraz aktywizacji społeczno-kulturalnej młodzieży (gimnazjum-liceum).

Cel programu

Celem programu jest aktywizacja młodych ludzi poprzez edukację kulturalną w zakresie teatru, filmu, reportażu radiowego oraz wiedzy archiwizacyjnej. Program ma zwrócić uwagę młodych ludzi na otoczenie w którym mieszkają i pomóc w odkryciu takiej perspektywy, z której każde miejsce, nawet najbardziej niepozorne i oddalone od centrów kulturalnych ma swą niepowtarzalną specyfikę. Miejsce takie może stać się ciekawe i ważne dla mieszkańców całej Polski, pod warunkiem umiejętnego opowiedzenia o tej lokalnej tożsamości za pomocą nowoczesnych środków komunikacji i atrakcyjnych form narracyjnych. Program polegać będzie na realizowaniu dla młodzieży, w miejscu jej zamieszkania, serii warsztatów.

Młodzież powinna podczas tych warsztatów spróbować odnaleźć i udokumentować historię, wydarzenie, postać, która jest ważna dla lokalnej społeczności, która dla tej konkretnej społeczności jest powodem DUMY lub TRAUMY. Preferowane jest, aby odkrywane historie pochodziły z lat 1939-1949, choć oczywiście nie będą wykluczane z góry historie pochodzące spoza tego dziesięciolecia.

Program pilotażowy

Pilotażowy cykl warsztatów rozpoczęło 8 listopada 2016 r. spotkanie przedstawicieli Narodowego Centrum Kultury z uczestnikami warsztatów w Augustowie. Podczas tego spotkania dr Mateusz Werner, zastępca dyrektora NCK ds. Badań i Strategii Kultury przedstawił założenia zainicjowanego przez siebie programu. Odbył się również wykład z historii Ziemi Augustowskiej w latach 1939-1949 przedstawiający młodzieży specyfikę historyczną tego regionu. Wykład przygotowała i przeprowadziła Pani Danuta Kaszlej – miejscowa nauczycielka historii, będąca jednocześnie opiekunem grupy.

Następnie, 12 i 13 listopada 2016, odbyły się zajęcia z archiwizacji dotyczące wiedzy związanej z obchodzeniem się z archiwami instytucjonalnymi oraz prywatnymi (archiwa państwowe, samorządowe, kościelne, archiwa instytucji muzealnych, a także prywatne archiwa domowe - listy, dzienniki, albumy fotograficzne i inne). Poruszane były kwestie przeprowadzania rozmowy ze świadkiem historii, utrwalania takich rozmów i ich archiwizacji. Młodzież mogła zapoznać się z obsługą skanera, który jest jednym z podstawowych narzędzi dla archiwisty. Program tej części warsztatów opracowali i poprowadzili specjaliści z Fundacji Ośrodka Karta – Pani Alicja Wancerz-Gluza, Pan Dominik Czapigo i Pani Małgorzata Pankowska-Dowgiało.

Warsztaty radiowo-filmowe będą mieć na celu przekazanie uczestnikom podstawowej wiedzy i umiejętności na temat realizacji reportażu radiowego i filmowego, archiwizowania uzyskanego materiału dźwiękowego i video, a następnie ich montażu. Wykorzystywane będą do tego celu najprostsze środki, dostępne dla większości młodych ludzi – smartfony, laptopy, dyktafony. Młodzież zapozna się w jaki sposób prowadzić rozmowę ze świadkiem historii – sami, pod okiem Pana Macieja Drygasa przeprowadzą taką rozmowę i ją nagrają. Młodzież będzie proszona również o samodzielną pracę pomiędzy weekendowymi spotkaniami warsztatowymi. W efekcie realizacji warsztatów powinny powstać prace – reportaże radiowe, filmowe dotyczące ważnych dla społeczności lokalnej spraw z jej historii. Warsztaty radiowo-filmowe planowane są na trzy weekendy. Scenariusz warsztatów radiowo-filmowych opracował Pan Maciej Drygas - specjalista w dziedzinie dokumentu radiowego i filmu dokumentalnego, członek Rady Programu Trauma i Duma. Razem z nim warsztaty będą prowadzić: Pan Andrzej Brzoska – realizator dźwięku, Pan Andrzej Musiał - operator i Pan Przemysław Chruścielewski -  montażysta. Weźmie w nich udział również Pan Marek Skrzecz, który będzie służyć pomocą techniczną.

Efektem warsztatów teatralnych będzie przygotowanie przedstawienia lub innej formy teatralnej, która opowiadać będzie w artystyczny sposób o historiach, wydarzeniach, osobach, które są ważne dla lokalnej społeczności, które dla tej społeczności są powodem do DUMY lub TRAUMY. Warsztaty teatralne planowane są na trzy weekendy. Scenariusz warsztatów teatralnych opracowała Pani Anna Rochowska – pedagog teatru, Kierowniczka Działu Edukacji TR Warszawa, członek Rady Programu Trauma i Duma oraz aktor TR Warszawa Pan Jakub Snochowski.

Przyszłość programu

W przyszłości zostanie stworzona strona internetowa, na której prezentowane będą reportaże radiowe i filmowe oraz nagrania z przedstawień teatralnych, które powstały podczas warsztatów.