ij

IRENA JUN

Irena Jun – jedna z najwybitniejszych polskich aktorek teatralnych, od 1972 roku nieprzerwanie związana z Teatrem Studio w Warszawie. W 2013 roku obchodziła jubileusz 55–lecia pracy artystycznej.

Od dekad związana z amatorskim ruchem recytatorskim oraz amatorskim i profesjonalnym ruchem teatralnym. Jako jurorka, konsultant, prowadząca warsztaty i zajęcia mistrzowie. Wykłada w Akademii Teatralnej w Warszawie. Oddana słowu. Jego brzmieniu, tkance, zawartości i myśli
w nim zawartej.

Urodzona w Hrubieszowie na Lubelszczyźnie. Studia aktorskie odbyła w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej. Tuż po ich ukończeniu w 1958 roku na jeden sezon została zaangażowana do Teatru Zagłębia w Sosnowcu, gdzie zagrała m.in. Marynę w „Weselu” Wyspiańskiego i Luizę w Schillerowskiej „Intrydze i miłości”. Na nieco dłużej, bo na trzy sezony, związała się z Teatrem im. Stefana Żeromskiego, obejmującym swoim „artystycznym zasięgiem” Kielce i Radom. To na tej scenie publiczność mogła podziwiać aktorkę w „Ucieczce” Bułhakowa, „Makbecie” Szekspira, „Skizie” Zapolskiej czy jako tytułową Balladynę w tragedii Słowackiego. Nie stroniła także od ról w repertuarze współczesnym, jak choćby w sztuce Marka Domańskiego „Kobieta w trudnej sytuacji”. W okresie kielecko-radomskim najczęściej współpracowała z Haliną Gryglaszewską, reżyserującą aktorką, utożsamianą głównie z Krakowem, dokąd również w 1962 roku przeniosła się sama Irena Jun. Przez 8 lat występowała na scenie Teatru Ludowego w Krakowie – Nowej Hucie. Debiutowała tu rolami Dwórki II i Królewny w „Przygodach Sindbada Żeglarza” w reżyserii Jana Güntnera. Później do swoich przedstawień angażowali ją Krystyna Skuszanka, Lidia Zamkow, Irena Babel, Bogdan Hussakowski czy wreszcie Józef Szajna, z którym później przez wiele lat tworzyła artystyczny tandem na scenach Teatru Klasycznego w Warszawie, przekształconego w 1972 roku w Teatr Studio im. S.I. Witkiewicza. Irena Jun wystąpiła we wszystkich najsłynniejszych przedstawieniach Szajny od „Witkacego” poprzez „Replikę”, „Dantego”, „Cervantesa”, „Majakowskiego” aż do „Śmierci na gruszy”. W tym okresie Irena Jun zadebiutowała także jako reżyserka przedstawienia „Gargantua i Pantagruel”. Wśród twórców, którzy poza Józefem Szajną wywarli wpływ na ukształtowanie jej artystycznej osobowości, Irena Jun wymienia Jerzego Grzegorzewskiego (następcę Szajny na stanowisku dyrektora Teatru Studio), Tadeusza Kantora, Konrada Swinarskiego, Erwina Axera, Tadeusza Łomnickiego. Jak sama mówi „z autorów najbardziej ukształtował mnie Samuel Beckett”. W wydanej w USA książce „Women in Beckett” została wymieniona jako jedna z najwybitniejszych na świecie aktorek beckettowskich, a to za sprawą jej monodramów „Nie ja”, „Kroki”, „Kołysanka”, „Komedia” wyreżyserowanych przez Antoniego Liberę.

Monodramy i spektakle poetyckie, swoisty jednoosobowy teatr poezji to odrębny rozdział w artystycznej działalności tej znakomitej aktorki. Były one grane i nagradzane tak w kraju, jak i za granicą. Tworzone zawsze w oparciu o teksty i literaturę najwyższej próby: Wisława Szymborska, Tadeusz Różewicz, „Pan Tadeusz” oraz „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza, poezja Cypriana Kamila Norwida. W Rzeszowie, Szczecinie, Łodzi, Katowicach, Irena Jun realizowała swoje reżyserskie i aktorskie pasje. Od września tego roku w jej macierzystym Teatrze Studio prezentowany był comiesięczny cykl „Irena Jun i poeci”, w ramach którego zaprezentowane zostały jednoaktówki Becketta, fragmenty sztuk Tadeusza Różewicza, spektakl „Czarownica musi odejść” (teksty staropolskie). W Teatrze Studio grane były też inne przedstawienia z udziałem aktorki: „Filozofia po góralsku”, „Józef i Maria”, „Biesiada u Hrabiny Kotłubaj” (w jej reżyserii), „Czarnobylska modlitwa”, „Wiśniowy sad” Czechowa w reżyserii Agnieszki Glińskiej czy „Oniegin” w jej reżyserii. Irena Jun jest laureatką wielu nagród, m.in. „Złotej Maski” za reżyserię „Ballad i romansów”, „Feliksa Warszawskiego” za rolę w „Biesiadzie u Hrabiny Kotłubaj” czy „Splendora Splendorów im. Krzysztofa Zaleskiego” za wybitne kreacje stworzone w Teatrze Polskiego Radia. Za swoje osiągnięcia odznaczona została również Złotym Medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”. Jest bohaterką książek Ewy Bułhak „Szukanie monologu. O tearze Ireny Jun” oraz Remigiusza Grzeli „To, co najważniejsze” (wspólnie ze Stanisławem Brudnym). Od dekad związana z amatorskim ruchem recytatorskim oraz amatorskim i profesjonalnym ruchem teatralnym. Jako jurorka, konsultant, prowadząca warsztaty i zajęcia mistrzowie. Wykłada w Akademii Teatralnej w Warszawie.

Oddana słowu. Jego brzmieniu, tkance, zawartości i myśli w nim zawartej.

„Na początku było Słowo. Nie. Na początku była IRENA JUN”